MGLRADIO 102.1 долгионы "Аудио Уран зохиол" буланд зочилсон Танд баярлалаа.
 

             Улстөр, нийгэм, эдийн засаг, хууль эрхзүй, соёл урлаг, танин мэдэхүй зэрэг олон сэдвийг тойрсон шилдэг нийтлэлүүдийг албан ёсны зөвшөөрөлтэйгөөр MGLRADIO-102,1 долгион СОНСОГЧ ТАНД  өдөр бүр 10 цаг 15 минутаас хүргэж байна.
 

          Эрхэм сонсогч та бүхэнд энэ удаа  Нийтлэлч Б.Батзаяа - Хөгжих гарц нийтлэлийн дахин сонсох хувилбарыг хүргэж байна. 

 

Нийтлэлийг уншсан:  T.Мөнхбат
Дууны найруулагч: Г.Ангараг

MGLRADIO-102.1 Дэлхийн Монголчуудын радио 2017 он

HUGJIH GARYS.jpg

"Хөрөнгө оруулалт

Монголд спортын салбар зөв голдиролд ороход юу дутуу байна вэ? Хөрөнгө оруулалт. Гэхдээ хөрөнгө оруулалт гэхээр шууд ивээн тэтгэгч олоод тэмцээн зохиогоод явах тухай бичих гэсэнгүй. Спорт бизнес болохын тулд зах зээлийн шугамаар явах ёстой бөгөөд энэ ачааг ямар нэг яам, холбоо, нийгэмлэг өөрийн нуруун дээр үүрээд бүхнийг ганцаар хийх тухай биш юм (манайхан яг ингэж буй). Уг нь өмнөх нийгэм маань ийм байгаад, хувьсгал хийж салсан боловч өмнөх арга барил өөрчлөгдсөнгүй.

Нэг үеэ бодвол заал талбай ихэсчээ. Хангалттай хэмжээнд хүрээгүй боловч манай спорт мэргэжлийн салбарт шилжих суурийг тавихад тун боломжын бүрдчихээд байгаа юм. Өнөөдөр бид голдуу том том клубуудын тухай ярьдаг болохоос тухайн улсын холбооны талаар төдийлөн яриад байдаггүй. Тэгвэл тэр клубууд шиг хүчирхэг болохын тулд бид юунаас эхлэх ёстой вэ? Хүүхдүүдээс эхлэх хэрэгтэй. Ямарч спорт хөгжиж, мэргэжлийн болоход хамгийн гол суурь нь хүүхэд байсан юм.

Манай улс 4-10 сарын хооронд хөлбөмбөг тоглох боломжтой. Дөрөвдүгээр сарын дундаас бэлтгэлдээ гарч, тавдугаар сарын нэгэнд Sunday league (ням гарагийн лиг) эхлүүлж болно. Зөвхөн бүтэн сайн өдөр тоглож, есдүгээр сарыг дуустал үргэлжлэх юм бол бүтэн таван сарыг хүүхэд бэлтгэл хийж, тоглож өнгөрүүлнэ. Клубт нэг дасгалжуулагч, нэг мэнэжэр байна. Хүүхдүүдийг нэг тоглолт 3000, бэлтгэл 1500 төгрөг гэж үнэлээд төлбөрөө авна. Төлбөр хэд ч байж болох бөгөөд дээрх тоог хамгийн багаар тооцсон юм. Нэг сард дөрвөн тоглолт, дөрвөн бэлтгэлтэй гэхээр эцэг эх, хүүхдээ дуртай тоглоомыг нь тоглуулах гэж сард 18 000 төгрөгийг клубт өгнө. Дасгалжуулагч U11, U13, U15, U17 гэсэн дөрвөн насны багтай, баг тус бүр хорин хүүхэдтэй гэж үзвэл сард 1 440 000 төгрөг болох юм. Шүүгч, талбайн мөнгөнд талыг нь зарцууллаа гэхэд үлдсэн мөнгө нь дасгалжуулагч, мэнэжэрийн цалин болж ирнэ. Клуб анх байгуулагдахын тулд нэг ээлжийн хувцас, бөмбөг, материал хэрэгслийг авсан бол хоёр сарын дотор хүүхдүүдийн төлбөрөөр зардлаа нөхчихнө. Дасгалжуулагч зөвхөн бүтэн сайн өдөр тоглолттой, ажлын хоёр өдрийн орой хоёр хоёр насаар нь бэлтгэл хийхээр, хүүхдийн хичээл тасалдахгүй, дасгалжуулагч, мэнэжэр хоёр ажлын бус цагаар дуртай зүйлээсээ орлого олно. Дасгалжуулагч зөвхөн тоглолтондоо анхаарч, мэнэжэр бэлтгэлийн цаг, төлбөр, ивээн тэтгэгч, талбай, шүүгчээ хариуцана. Нэг хүн энэ ажлыг хийх биш хоёр хүн хуваагаад авчихвал баг дасгалжуулахаас илүү бусад зүйлд анхаарал хандуулдаг дасгалжуулагчийн ажил илт хөнгөрнө. Энэ бол маш том хөрөнгө оруулалт болж байгаа юм. Учир нь эцэг эхчүүд байнгын найдвартай хөрөнгө оруулагчид бөгөөд клуб сайн байх юм бол хүүхэд тасарна гэдэг ойлголт үгүй. Зөвхөн нэг клубт хамгийн багаар бодоход 1 440 000 төгрөг цуглаж байгаа юм чинь, хүүхдийн зуун клуб үйл ажиллагаа явуулах юм бол сард нийлээд 140 400 000 сая төгрөг хүүхдийн хөлбөмбөгт, клубт эргэлтэнд орно. Үүнд ивээн тэтгэгчийг оруулаагүй. Монголын бүх спортын салбарт авч үзэх юм бол энэ тоо хэд дахин өснө. Нэгэнт клуб бие даасан бодлого явуулаад хүчирхэгжээд ирэхээр Sunday league гэдэг шиг хүүхдийн лигийг чанартай зохион байгуулах үлдэнэ. Талбайн эзэн клуб талбай, шүүгчийн мөнгөө төлчихнө. Нэг клуб сард хоёр удаа өөрийн талбай, хоёр удаа эсрэг багийн талбайд зочлон тоглолт хийнэ. Холбооны шүүгч тоглолтыг шүүлээ, дүнг нь нэгтгэнэ. Хэнд ч том ачаалал ирэхгүй. Зохион байгуулагчид Хүүхдийн Лигийн нэг том ивээн тэтгэгчийг олж зөвхөн лигээ суртчилах ажилтай болно. Монголд клубууд нь бие даагаагүй учраас лиг нь хичнээн сурталчилгаа явуулаад нэмэр болдоггүй. Sunday league эхлээд, жил бүр хүүхдийн лигийн үйл ажиллагаа томорсоор энэ зах зээл рүү орж ирэх сонирхогчдын тоо эрс өсч нэг л мэдэхэд мэргэжлийн насанд хүрэгчдийн лиг бий болсон байна. Гол нь клубуудыг бие даалгахад бодлогын хувьд хамтарч ажиллах эхний ажил гарч ирнэ. Хөлбөмбөгт энэ лиг босч ирэх магадлал бий. Харин сагсанбөмбөгт магадлалаар биш боломжоор яригдана. Насанд хүрэгчдийн тэмцээнийг төлбөртэй үзүүлээд тэрнийх нь тасалбар олддоггүй тохиолдол зөвхөн сагсны лиг дээр л байдаг. Уг нь мэргэжлийн салбар руу аль дээр дөхчихсөн боловч бодлого юу ч байхгүй. Сагсанбөмбөгийн олон клуб өөрийн гэсэн заал, дасгалжуулагч, хүүхдүүдтэй. Төлбөр хамгийн багадаа 50 000-аас эхэлж, 100 000 хүрнэ. Одоо юу хэрэгтэй вэ гэхээр хэдэн сарын турш үргэлжилсэн лиг, бодлого хэрэгтэй. Харин хөлбөмбөгт энэ бүхнийг бий болгохын тулд эхлээд клубуудын дотоод асуудлыг шийдэх ажил гарч ирнэ. Манайд ер нь хөлбөмбөгийн төлбөртэй клуб тун ховор. Хүүхдүүд, эцэг эхчүүд ч тэр мөнгө төлөх сонирхол багатай, дасгалжуулагчид өөрсдийн сонирхол, зардалаар асуудлыг шийддэг. Мөнгө төлөхгүй бол хөгжихгүй, дасгалжуулагч сонирхол төдий хийвэл, сонирхогчоороо л үлдэнэ. Тиймээс манай дасгалжуулагчид ямарч цалингүй ажилладаг нь, хүсэл зоригийг нь мохоож, хөлбөмбөг рүү орох мэргэжилтнүүдийг үргээдэг. Дуулиан 2020 тэмцээн ёстой л дуулиантайгаар эхэлсэн боловч хэдхэн жилийн дотор унаад өгсөн. Хөлбөмбөгийг бизнес болгох гэсэн санаа нь буруу биш боловч, арга нь ирээдүйгүй байсан юм. Сургууль бүрт ивээн тэтгэгч олж өгөхөд хөлбөмбөгт дуртай ийм олон хувь хүн, компани байдагт миний бие гайхаж байлаа. Жил ирэх тусам ивээн тэтгэгчид багассаар хөлбөмбөгт дуртай, эсвэл баг нь амжилт гаргаж буй хэд л үлдсэн. Тэгэхээр хөлбөмбөгт орох удаан хугацааны найдвартай хөрөнгө оруулагчид нь эцэг эхчүүд. Яг л мөнхийн хөдөлгүүр шиг эргэлдээд л байна. Спортын салбар дөнгөж босох гэж буй улс орон үргэлж ийм замаар явсаар мэргэжлийн спорт руу хөл тавьдаг. Азид Япон, БНСУ, одоо БНХАУ энэ замаар явж үр дүнгээ үзэх гээд хүлээж байна. Олон хүн хөлбөмбөгт хөрөнгө оруулалт хийснээр, хамрах хүрээг тэлж, том ивээн тэтгэгчдийг жинхэнэ утгаар нь ашиглах үүд хаалга нээгдэнэ. "