?

Shortcut

PrevӨмнөх Бичлэг

NextДараах Бичлэг

Larger Font Smaller Font Дээш Доош Go comment Хэвлэх
?

Shortcut

PrevӨмнөх Бичлэг

NextДараах Бичлэг

Larger Font Smaller Font Дээш Доош Go comment Хэвлэх

Хотгүй, нийгэмгүй, бичиг үсэггүй, иргэнгүй, суурин болж хамтдаа хөрш зэргэлдээ эв найрамдалтай, амар амгалан, энх тайван, эрх чөлөөтэй, тэгш эрхтэй, эв нэгдэлтэй явж үзээгүй ердөө 20-р зууны дундуур анх удаагаа хамтарч нийгэм болж чадсан Ар Монгол ерөнхийлөгч болох хүнээ сонгох гэсэн хариуцлагатай цаг үед иржээ.

Иргэн гэсэн ойлголт цаашлаад төр гэж юу байдаг түүнтэй 20-р зуунд танилцсан олон Монголууд өнөөдөр ерөнхийлөгч сонгох улстөрийн үйл ажиллагаанд оролцох гэж улайран, хуйлран бараг л ухаанаа алдаагүй биздээ гэмээр л ааш араншин зан авир гаргана.

Ерөнхийлөгч гэж хэн бэ? Тэр хүнд ямар шаардлага тавих вэ?

“President” гэсэн нэрлэгээ Латин хэлээр хамгийн урд суух гэсэн Европоос гаралтай ойлголт ажээ. Энэ хамгийн урд суух ерөнхийлөгч хүн өнөөдөр Европ, Америк, Орос болон Хятад орнуудад засгийн газраа өөрчилж болох ерөнхий сайдыг хүртэл дураараа солих тийм их эрх мэдэлтэй.

Монголчууд “ерөнхийлөгч” гэсэн ойлголттой социализмын үед танилцаж гадаад орныхон Чойбалсан, Цэдэнбал нарыг Монголын ерөнхийлөгч гэж хүлээн авдаг байсан. Энэ хоёр ерөнхийлөгчийн үед Монгол улс байгуулагдаж дэлхийд хүлээн зөвшөрөгдөж бүхий л бүтээн байгуулалтууд явагдсан. Өнөөдрийн Улаанбаатар хотоос авахуулаад Монгол орон даяар бүтээгдсэн хот суурин газарууд болон хөдөө аж ахуй, газар тариалан үйлдвэрийн газрууд социализмын үеэс л эхлэлтэй.

Монголын түүхэнд Чойбалсан, Цэдэнбал нар шиг бүтээн босгосон ганц ч удирдагч байсан уу. Ардчилалын үеийн ерөнхийлөгчидийн үед бүх бүтээн байгуулалт нуран унасан. Тэр нуран уналт сөнөөлтөөс болж Улаанбаатар хот тэр чигээрээ хотын бүтэцгүй болсон.

Богд хаанаас өмнөх хаадууд Чингисийн ураг гэсэн хүмүүс нэг ч хот байгуулж эрүүл мэнд боловсрол төр болон хуулийн анхны бүтэц үүсгэж чадсангүй. Номын сан шатааж явсан болохоос бүтээж явсангүй.

Чингисийг болохоор Монголчуудыг нэгтгэсэн гэдэг ч Монголчуудыг нэгтгээд хот улс байгуулж ард түмнээ бичиг үсэгтэй болгож нийгэм байгуулж соён гэгээрэл урлаг гоо сайхан ёс суртахуун гээд ном бичиж оюунлаг хөдөлмөр хийж нийт Монголчуудыг орчин үеийн амьдралтай танилцах суурийг тавьсангүй.
Монголчууд нэгдсэн гээд дайн хийж эх нутгаа орхин явцгаасан түүх л байдаг. Гэтэл Улаанбаатар хот Монголчуудыг анх удаагаа нэгтгэсэн. Тэгэхээр ард түмнийг хэн нэг хүн нэгтгэх биш харин хот суурин газар өөрөөр хэлбэл соёл нэгтгэдэг ажээ.

Социализмын үед л яах ч аргагүй бүх бүтээн байгуулалт явагдсан. Тэрийг нуун дарж Үндэсний түүхийн музейгээс гаргаж хаяад ч нэмэргүй. Дарж нуух бүр л улам тодрон гарч ирнэ. Тэр их бүтээн босголтыг Орос, Хятад хүмүүсээр зогсохгүй хамтран Зүүн Европын мэргэжилтэй юм үзэж нүд тайлсан хүмүүс ирж амжилттай явуулсан. Циркийн барилгаас авахуулаад Дархан болон Эрдэнэтийн үйлдвэрүүдийг Зүүн Европын орнууд ирж байгуулалцсан.

Социализмын үед баригдсан эмнэлгүүдээс авахуулаад Оросоос ирсэн эм тарианууд байхгүй байсан бол соёлт Монгол хүн өнөөдөр байхгүй байсан.
Мэдээж ерөнхийлөгч болох хүнд хувийн зан чанар боловсрол оюуны тэнхээ гээд олон шаардлагуудыг тавих боломжтой. Түүнийг хүмүүс өөрсдөө мэдэж байгаа биздээ. Харин иргэн хүн гэдгээрээ энэ улсын цаашидийн хөгжил хийх ажил эдийн засгийн олон шийдвэрүүд гадаад оронд харуулах чадвар чадамж ёс суртахуун гээд олон шаардлагуудыг тавих хэрэгтэй санагдана.

20-р зууны дунд үеэс эхлэлтэй Монгол улс төр улсын туршлагагүй нийгэм болж боловсролтой танилцаад удаагүй ёс суртахуун сурган хүмүүжилтэй зөрчилдөөд удаагүй байгаа гэдэг ойлгомжтой. Түүхийн талаар ойлголтгүй үлгэр домогийг түүхтэй андуурч явсан болохоор өнгөрсөн цаг үеийн талаар ч гэсэн нэгэн ойлголт байтугай нэгэн сурах бичиг ч бичигдсэнгүй.

Ерөөсөө өнөөдөр тэр л хаадууд гээд байгаа хүмүүс, удирдагч, агуу, суут, их хаан гэж нэрлэн шүтэн биширдэг хүмүүс болох Хүннү Сүннүгээсээ авахуулаад Чингис цаашлаад Богд хаанаасаа Элбэгдорж хүртэл энэ хүмүүсийн хэн тэгээд Улаанбаатар хотоос эхлүүлэн өнөөдөрийн орчин үеийн Монгол амьдралыг бүтээж цааш хөгжүүлж дэлхийд танигдах хот улстай болгож өгсөн бэ? Удирдагч нараа уралдуулах цаг болжээ. Тэр уралдаанд түрүүлсэн хүн л одоогийн ерөнхийлөгч болох хүнд тавих шаардлага болох ёстой болов уу.

                                                                                                эх сурвалж: http://time.mn/content/201702-8387

?

  1. www.unread.today - МЭДҮҮШТЭЙ булан: Элон Маскаас суралцах нь буюу бизнес санаагаа бусдад хэрхэн танилцуулах вэ?

    Элон Маскаас суралцах нь буюу бизнес санаагаа бусдад хэрхэн танилцуулах вэ?   Сүүлийн үед манайд гарааны бизнес сонирхогчид олширч, стартап хүрээлэл улам тэлж, олон төрлийн хакатон тэмцээнүүд зохиогдох болсон билээ. Үүнтэй холбогдуулан өнөө...
    Date2017.08.22 ByMөөг Views299
    Read More
  2. П.Дамдин: Эвдэрсэн сэтгэлтэй, ёс зүйгүй бүхэл бүтэн үеийнхнийг сэхээж, сэнхрүүлэх амаргүй

                                              Түмний итгэлийг даасан төрийн түшээ ямар байдгийг үлгэрлэсэн П.Дамдин хэмээх энэ эрхэм хүнийг хийсэн, бүтээснийх нь төлөө Монгол Улсын хөдөлмөрийн баатар болгосон нь нүдээ олсон шагнал байлаа. Монго...
    Date2017.08.21 ByMөөг Views429
    Read More
  3. Нийтлэлч Б.Цэнддоо: Отгонтэнгэрийн дуулал

    Нэг.     Отгонтэнгэрийн бараа холдон холдтол харагдана. Эгийн даваанаас, Алтай хотоос харагддаг. Хангайн их уулсын дээгүүр торолзох бараа нь  их уулсын дээгүүр, холын замд хүүхдээ үдсэн ээж нь аянчдын бараа тасартал гаднаа зогсох мэт бүртэл...
    Date2017.08.16 ByMөөг Views312
    Read More
  4. Нийтлэлч Аанхаа: Бичлэг

      Брюс Лигийн хэлсэн /эсвэл зүгээр л Брюс Ли хэлсэн гэвэл их үнэмшилтэй сонсогдох/ нэг онч үг бий: “Би 1000 цохилт давтсан хүнээс айхгүй, харин нэг цохилтоо 1000 давтсан хүнээс л айна” гэж. Ерөнхийлөгчийн сонгуульд энэ үг биеллээ олов. Дөжир...
    Date2017.08.14 ByMөөг Views377
    Read More
  5. Нийтлэлч Б.Цэнддоо: Монгол хуушуур (наадмын)

    -Сэдвийг дахин хөндөхүй-   Монгол наадмыг хуушуургүйгээр төсөөлөх аргагүй. Гадаадын зарим сурвалжид “Монголчуудын эрийн гурван наадамд 1.морь, 2.бөх, 3.сур/хуушуур орно” гэж бичсэн байдаг гэсэн. Гурав дэх хэсэгт орсон хоёрдмол заалтад нэгдм...
    Date2017.07.10 ByMөөг Views1326
    Read More
  6. Философич, доктор С.Молор-Эрдэнэ: Монгол Улсын хөгжил дэвшилд өвөг дээдэс ямар ч үүрэггүй

    Монголын удирдагч нарыг уралдуулахад хэн үлгэр жишээ удирдагч жинхэнэ төрийн хүн байж чадсан бэ? Хэн гэж удирдагч энэ орчин үеийн амьдрал шинжлэх ухаан боловсрол урлаг соёлыг эхлүүлж чадсан бэ? Хэн гэж удирдагч нийслэл Улаанбаатар хотыг бай...
    Date2017.07.07 ByMөөг Views1378
    Read More
  7. unread.today: Би хэрхэн ажилладаг вэ? - Шихихутуг Их Сургуулийн дэд захирал, хуульч Л.Дэжидмаа

    Өнөөдөр бид урьд нь “Би хэрхэн ажилладаг вэ?” ярилцлагад орж байгаагүй хуулийн салбарынхнаас, тэр дундаа хуулийн их сургуулийн удирдах ажилтныг урилаа. Тэр бол Монголын ууган 5 хувийн их дээд сургуулийн нэг, хуулийн чиглэлээр дагнасан анхны ...
    Date2017.07.05 ByMөөг Views1263
    Read More
  8. unread.today: "Дадал хэвшлийн хүч" номын тухай + Онцлох эшлэлүүд

      "Дадал хэвшлийн хүч: Ажил, амьдралдаа хийдэг зүйлсээ бид чухам яагаад хийдэг юм бэ?" хэмээх энэ номыг Нью Йорк Таймсын сэтгүүлч Чарльез Духиг бичсэн юм. 2012 онд гарсан энэ ном шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр зөв сайн дадал хэвшлийг бий бо...
    Date2017.07.05 ByMөөг Views911
    Read More
  9. Философич, доктор С.Молор-Эрдэнэ: Ерөнхийлөгч болох хүнд ямар шаардлага тавих вэ?

    Хотгүй, нийгэмгүй, бичиг үсэггүй, иргэнгүй, суурин болж хамтдаа хөрш зэргэлдээ эв найрамдалтай, амар амгалан, энх тайван, эрх чөлөөтэй, тэгш эрхтэй, эв нэгдэлтэй явж үзээгүй ердөө 20-р зууны дундуур анх удаагаа хамтарч нийгэм болж чадсан Ар...
    Date2017.07.04 ByMөөг Views923
    Read More
  10. Нийтлэлч Баабар: Ямар мэргэжил сонгох вэ?

      Манай оронд 1990 онд 16 мянган оюутан дээд мэргэжлээр суралцаж байжээ. Нийтдээ арав хүрэхгүй дээд сургууль байв. Тэгвэл одоо 160 орчим дээд сургуульд 100 гаруй мянган оюутан сурч байна. 10 000 хүнд ноогдох оюутны тоогоор дэлхийд тэргүүлэх...
    Date2017.07.04 ByMөөг Views235
    Read More
  11. Зохиолч, нийтлэлч Б.Наминчимэд: 23 насандаа аварга роман бичиж чадна

      23 насандаа аварга роман бичиж чадна Нийтэлсэн: 2016-01-28 14:05:00 Нобелийн шагналыг гуйж биш гуядаж авсан, 4 боть аварга том туульсын роман "Дөлгөөн Дон"-ыг М.Шолохов бичээгүй гэх үзэл хандлага байдаг. 90 он гарснаас хойш хойт хөршид эн...
    Date2017.07.03 ByMөөг Views221
    Read More
  12. Сонин үйл явдлуудын гэрч, шог зураач, инжаан, Д.Далайдээрхтэй хийсэн адал-сонирхолтой ярилцлагыг танд хүргэж байна.

    Сонин үйл явдлуудын гэрч, шог зураач, инжаан, Д.Далайдээрхтэй хийсэн адал-сонирхолтой ярилцлагыг танд хүргэж байна. - Газар уснаа явагч гэдэг шиг сонин  нэрний чинь учир холбогдол юу вэ? - Энэ их Монгол орныхоо хойморт Хөвсгөл далай дээрээ ...
    Date2017.07.03 ByMөөг Views286
    Read More
  13. НИЙГМИЙН СЭТГЭЛЗҮЙН “СЭТГЭХҮЙ” ТӨВ-ийн захирал, сэтгэл судлаач Л.Эрдэнэцогт: Манай нийгэмд сэтгэцийн өөрчлөлттэй хүмүүс эмгэг өвчин туссанаа мэддэггүй. Мөн өвчний анхан шатны өөрчлөлтөө лам, бөө, засал номонд даатгах нь элбэг байдаг юм.

    Өнгөрсөн ням гаригт Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд Чингис хаан тодруулах ёслол боллоо. Мөнх тэнгэрийн оньс хэмээгч И.Мөнхсаруул эзэн тэнгэрийн зарлиг ёсоор энэ цагийн Чингис хааныг тодруулан ард түмнээ аврах даалгавар авчээ. Гэвч ёслол хүндэтгэлд ...
    Date2017.06.30 ByMөөг Views326
    Read More
  14. Нийтлэлч Б.Цэнддоо: “Нам” үхжээ

    -Монголчууд бие биедээ яагаад итгэдэггүй вэ? -Бие биенээ сайн мэддэг болоод л тэр  биз‼ Зохиогчоос: Саяны сонгууль үнэн хэрэгтээ “Фэншү”-гийн сонгууль боллоо. Түүнд тараах мөнгө, өөрийн намын мянга мянган гишүүн гэж үгүй, бас  тууштай дэмжи...
    Date2017.06.29 ByMөөг Views208
    Read More
  15. No Image

    Нийтлэлч Гомбосүрэнгийн Галбадрах: Тэд ѳѳрсдийгѳѳ Монгол Улсын Ерѳнхийлөгчид бэлтгээгүй байна

    2017 оны Монгол Улсын Ерѳнхийлэгчийг сонгох сонгуульд АН-аас нэр дэвшигч Х.Баттулга хамгийн олон санал авч МАН-аас нэр дэвшигч М.Энхболд, МАХН-аас нэр дэвшигч С.Ганбаатар нар удаалж, нэр дэвшигчдийн хэн нь ч 50 хувийн босго даваагүй учраас ...
    Date2017.06.28 ByMөөг Views221
    Read More
  16. Нийтлэлч Жамбалжамц - Өндөр гэгээн Занабазар

    Монголын оюун санааны их самади багш, Монголын шарын шашны тэргүүн Өндөр гэгээн Занабазар нь Боржгин алтан ургийн Түшээт хан Гомбодоржийн удаах хүү ​билээ. Ханхүүгийн нэр Ишдорж. 5 настайдаа тэрбээр Далай лам, Ванчин Эрдэнэ лам нарын тодруу...
    Date2017.06.27 ByMөөг Views442
    Read More
  17. Нийтлэлч Баабар: Түүхийн гашүүн үнэн...үргэлжлэл

      (үргэлжлэл) Шинэ тэжээгч Орос Азийн хамгийн сүүлчийн түшиг тулгуур Хятад XIX зууны дунд үеэс үйлдвэржсэн европчуудын тэлэлтийн бай боллоо. Шинэ империалист Япон 1895 онд Хятадыг, 1905 онд Оросыг дайнаар буулган авчээ. Орос, Япон хоёр 1907 ...
    Date2017.06.26 ByMөөг Views403
    Read More
  18. МОНГОЛ ҮНДЭСТЭН 250 НАСААР ЗАЛУУ ХАРАГДДАГ

      Гэрэл зургийг MPA.mn Эхлэл Бид ерэн оноос өмнө социалист лагер бүтээх үйлсэд “өртсөнөөр” цахилгаан станц, төмөр зам, тээврийн сүлжээтэй болсныг эс тооцвол үйлдвэрлэл технологийн хувьд анхныхаа шатанд явж байгаа. Хүний хөгжлөөр яривал бохь ...
    Date2017.06.24 ByMөөг Views572
    Read More
  19. Өвгөн шувуун хүүрнэл

    ЖАРГАЛТАЙН ДЭЛГЭР ЗУНЫХАА САРД НЬ... Монгол уртын дууны үнэт өв “Өвгөн шувуу хоёр” дуу “Жаргалтайн дэлгэр зуныхаа сард нь...” хэмээх мөрөөр эхэлдэг. Гүн ухааны хүүрнэл дуу болох энэхүү ардын уртын дууг Боржигон аялгуугаар 30 гаруй бадаг түр...
    Date2017.06.22 ByMөөг Views403
    Read More
  20. Би хэрхэн ажилладаг вэ? - Emart-ийн ТУЗ-ийн дарга, Харвардын Бизнесийн Сургуулийн төгсөгч Б.Баттүшиг

    Цаг үеийн байдлаас шалтгаалж, интернэт ертөнцөд эрээн бараан мэдээлэл их тавигдаж байгаа энэ үед бид олон салбарт цаг зав, сэтгэл зүрхээ зориулан, амжилттай ажиллаж, үеийнхэн, дүү нартаа үлгэр жишээ болж яваа яваа нэгэн залуу лидертэй ярилцс...
    Date2017.06.22 ByMөөг Views352
    Read More
Board Pagination Prev 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ... 20 Next
/ 20