(*.201.20.156) Уншсан 1326 vote 0 Коммент 0
?

Shortcut

PrevӨмнөх Бичлэг

NextДараах Бичлэг

Larger Font Smaller Font Дээш Доош Go comment Хэвлэх
?

Shortcut

PrevӨмнөх Бичлэг

NextДараах Бичлэг

Larger Font Smaller Font Дээш Доош Go comment Хэвлэх

-Сэдвийг дахин хөндөхүй-
 
Монгол наадмыг хуушуургүйгээр төсөөлөх аргагүй. Гадаадын зарим сурвалжид “Монголчуудын эрийн гурван наадамд 1.морь, 2.бөх, 3.сур/хуушуур орно” гэж бичсэн байдаг гэсэн. Гурав дэх хэсэгт орсон хоёрдмол заалтад нэгдмэл тайлбар байдаггүй. “Заримдаа хуушуураар сур харвуулдаг” гэж  зарим нь нотолдог , харин  үлдсэн хэсэг нь  “Зарим хуушуур сур харвуулдаг” гэж баталдаг. Энэ маргаанаас үүдэн монголчууд хоёр том намд хуваагдсан ч гэх нь бий.
 
Монгол хуушуурыг а.нимгэн, б.супер нимгэн, в.ультра хөнгөн гэж ангилна.
 
Наадмын анхны хуушуурыг хайраад “Өднөөс хөнгөн, сумнаас хурдан болог (борлог!)” гэж ерөөдөг байжээ. 
 
Хуушуурын мах анхдагч уу, гурил анхдагч уу гэдэг мөнхийн асуулт одоо болтол хариугаа хүлээсээр...
 
Зарим хуушуураас мах олддоггүй нь "хоосон чанар мөөн" гэж лам нар хэлдэг
 
"Хамгийн сайн хуушуур бол идэж амжаагүй хуушуур" гэж Аристотель хэлсэн байна.
 
Манайх ардчилсан орон учраас бүх иргэн өөрийн хуушуурыг хийх, эвлэлдэн нэгдэж хуушуурдах эрхтэй байдаг.
 
Хуушуурыг ууж хэрэггүй гэж эмч зөвлөж байна.
 
Хуушуурыг “халуунаараа халуун” ба “хөрсөн халуун” гэж хоёр хуваана. Халуунаараа хуушуурыг пээчинд халаасан, тосонд халаасан, халуунаар нь байлгасан, наранд ээсэн, гарын алгаар халаасан, амьсгаагаараа халаасан гэж ангилна.
 
Эрдэмтэд хуушуурыг насжилтаар нь уржигдрийн шинэ, өчигдрийн шинэ, өнөөдрийнх шиг шинэ гэж ангилжээ.
 
Хуушуур хавтгай байдаг нь глобалчлал, технологийн дэвшлийн үрээр дэлхий хавтгай болохыг бэлгэдсэн хэрэг байжээ гэж археологичид хэлж байна.
 
Монголчууд 70 сая жилийн өмнө махан хуушуур хийдэг байсны нэгэн баталгаа бол тиранозавр Батаар юм.  Батаарын яс нь олдсон боловч мах нь олдоогүй билээ.
 
Хуушуурын мах маш бага, харин гурил хавьгүй их буй нь хүн ам цөөтэй ч нутаг дэвсгэр том гэсэн санаа ажээ.
 
Хуушуур жижгэрэхийн хэрээр үнэ нь нэмэгдэж байдаг нь жижиг улс ч үнэ цэнэтэй байдгийн бэлгэдэл ажгуу.
 
Хуушуураас хордсон тохиолдол байдаг ч түүгээр хүн цохиж, дүрж алсан удаа үгүй тул хүмүүнлэг энэрэнгүй хүнс гэлтэй
 
Зарим нутагт морины хүүхэд хөнгөн байхыг бэлгэдэж хуушуураа нимгэлдэг.
 
Хуушуурын махыг илүүдэл жинтэй иргэн цөөрөхийг бэлгэдэн зориуд багасгадаг.
 
Гэрэлтсэн нимгэн хуушуур нь "ирээдүй гэрэлтэх"-ийг бэлгэдсэн ерөөл агуулна.
 
Монголчууд хүндэтгэлтэй юмаа “хуушуур” хэмээн авгайлдаг ба улс орныхоо удирдагчдын нэрийг цээрлэж “Төрийн гурван хуушуур” хэмээн ахайлах нь бий.
 
Хятадууд хуушуурын маханд янз бүрийн нарийн ногоо байцаа жууцай хольсоор нарийн хоол болгох бодлоготой, харин оросууд гурилд нь дрож нэмж хөөлгөсөөр байгаад пирожки болгох санаархалтай хэмээн монголчууд сэжиглэдэг. Эдгээр хандлагыг Нарийн хуушуурын бодлого, Өргөн хуушуурын бодлого гэнэ. 
 
Ардын хувьсгал ялахаас өмнө ард түмэнд хуушуур олддоггүй, түүнийг зөвхөн баячууд иддэг байсан хэмээн хувьсгалт түүхнээ бичжээ. 
 
Ардын засгийн жилүүдэд бүх хуушуурыг нийгэмчилсэн ба хувьдаа хуушууртай байхыг хориглодог байжээ. Харин ардчилсан хувьсгалаар хуушуурыг хувьчилсан төдийгүй, хайруулын тавгийг нь үнэгүй өгсөн байна. 
 
Ардчилсан хувьсгалын дараагаар “Нээлттэй хуушуурын бодлого”, “гурав дахь хуушуурын бодлого” зарласан байна. 
 
Монголчууд хуушуурыг тавьж хонох дургүй. Учир нь Чингэс хаан багадаа найман шарга хуушуураа  тавьж хоноод хулгайд алдаж байжээ.
 
Хуушуурын тухай шилдэг ишлэл олон. “Монголын хуушуурыг 200.000.000-д хүргэх хэрэгтэй” Сталин. “Хуушуурд, хуушуурд, бас дахин хуушуурд” Ленин. “Миний хуушуураас бурхан гуйсан ч бүү хазуул” Модун.
 
Хуушуурын тухай олон сайхан дуу ХХ зуунд зохиогджээ. “Миний хуушуурын бараа”, “Арав дахь хуушуураа идье”, “Тэмээн дээрээс хуушуур ойрхон” гэх мэт.
 
Монголын зохиолчид хуушуурын тухай олон сайхан бүтээл туурвисны заримаас дурьдвал: “Хоёулаа миний хуушуур”, “Гологдсон хуушуур”, “Алс газар хуушуурдахаар одохуй”, “Улаанбаатарын хуушуураас берлинбургер хүртэл”
ХХ зууны Монголын яруу найрагчид “Би хаана хуушуурдаа вэ”, “90 хуушуурын дууль”, “Алтан шар хуушуур”, “Шөнийн талд хуушуур үнэртэнэ”,  “Боржгоны бор хуушуур”, “Хуушууртайгаа байхад би цатгалан байсаан”, “Пискаревын гуанзнаас олдсон хуушуур”, “Есөн эрдэнийн хуушуур” гэх мэт олон шилдэг бүтээл туурвижээ.
 
Хуушуураа магтан дуулсан олон сайхан мөр бадаг ард түмний сэтгэлд хоногшсон юм. Жишээ нь, “Миний монголын хуушуур бусдын нутагт гурилаа гээдэггүй...”, “Зүлгэн дээр гуанзаа бариад, зүгээр л нэг хуушуурдах юмсан”,  "Хуушуураа хөргөгчинд муудсан байхыг харлаа, хувьгүй тогооч оо, би”...
 
Хуушуурын сэдэвтэй олон арван  дууг одоо ч  аялсаар байна. Тухайлбал, “Үе үехэн шүлс гоожмоор, үнэн хонгор (шаргал) хуушуур юм аа хө” , “Гурилаа тайл, хуушуур минь”...  
 
Мөн түлэгдсэн ч гэсэн амт чанараа алдагггүй монгол хуушуурын тухай “хар хархан хуушуур” дуу олон түмэнд машид үнэлэгджээ...
 
Монголчууд “Хуушуур гурав хуваагдавч буузны дайтай” хэмээн бахархдаг. Мөн “Аавын бийд гуанз хэсч, агтын бийд хуушуур ид”, “Могойн эрээн гаднаа, хуушуурын эрээн дотроо” хэмээн хэлэлцдэг аж...
 
Сүүлийн үед “айлын түмпэнд орж хоносон хуушуур”-ыг жигшсэн, түүнийг хуушуурын эгнээнээс эгүүлэн татаж бууз болгох хөдөлгөөн их өрнөж байна.
 
Монгол тогоочийн сүлд дуу “Хуушуур ялна”
 
Монгол хуушуурыг махныхаа сиймхийгээр хөх цоорхойтой байдаг тул дэлхий нийт андахгүй.
                                                                                                эх сурвалж: http://tsenddoo.niitlelch.mn/content/8640.shtml
?

  1. www.unread.today - МЭДҮҮШТЭЙ булан: Элон Маскаас суралцах нь буюу бизнес санаагаа бусдад хэрхэн танилцуулах вэ?

    Элон Маскаас суралцах нь буюу бизнес санаагаа бусдад хэрхэн танилцуулах вэ?   Сүүлийн үед манайд гарааны бизнес сонирхогчид олширч, стартап хүрээлэл улам тэлж, олон төрлийн хакатон тэмцээнүүд зохиогдох болсон билээ. Үүнтэй холбогдуулан өнөө...
    Date2017.08.22 ByMөөг Views299
    Read More
  2. П.Дамдин: Эвдэрсэн сэтгэлтэй, ёс зүйгүй бүхэл бүтэн үеийнхнийг сэхээж, сэнхрүүлэх амаргүй

                                              Түмний итгэлийг даасан төрийн түшээ ямар байдгийг үлгэрлэсэн П.Дамдин хэмээх энэ эрхэм хүнийг хийсэн, бүтээснийх нь төлөө Монгол Улсын хөдөлмөрийн баатар болгосон нь нүдээ олсон шагнал байлаа. Монго...
    Date2017.08.21 ByMөөг Views429
    Read More
  3. Нийтлэлч Б.Цэнддоо: Отгонтэнгэрийн дуулал

    Нэг.     Отгонтэнгэрийн бараа холдон холдтол харагдана. Эгийн даваанаас, Алтай хотоос харагддаг. Хангайн их уулсын дээгүүр торолзох бараа нь  их уулсын дээгүүр, холын замд хүүхдээ үдсэн ээж нь аянчдын бараа тасартал гаднаа зогсох мэт бүртэл...
    Date2017.08.16 ByMөөг Views312
    Read More
  4. Нийтлэлч Аанхаа: Бичлэг

      Брюс Лигийн хэлсэн /эсвэл зүгээр л Брюс Ли хэлсэн гэвэл их үнэмшилтэй сонсогдох/ нэг онч үг бий: “Би 1000 цохилт давтсан хүнээс айхгүй, харин нэг цохилтоо 1000 давтсан хүнээс л айна” гэж. Ерөнхийлөгчийн сонгуульд энэ үг биеллээ олов. Дөжир...
    Date2017.08.14 ByMөөг Views377
    Read More
  5. Нийтлэлч Б.Цэнддоо: Монгол хуушуур (наадмын)

    -Сэдвийг дахин хөндөхүй-   Монгол наадмыг хуушуургүйгээр төсөөлөх аргагүй. Гадаадын зарим сурвалжид “Монголчуудын эрийн гурван наадамд 1.морь, 2.бөх, 3.сур/хуушуур орно” гэж бичсэн байдаг гэсэн. Гурав дэх хэсэгт орсон хоёрдмол заалтад нэгдм...
    Date2017.07.10 ByMөөг Views1326
    Read More
  6. Философич, доктор С.Молор-Эрдэнэ: Монгол Улсын хөгжил дэвшилд өвөг дээдэс ямар ч үүрэггүй

    Монголын удирдагч нарыг уралдуулахад хэн үлгэр жишээ удирдагч жинхэнэ төрийн хүн байж чадсан бэ? Хэн гэж удирдагч энэ орчин үеийн амьдрал шинжлэх ухаан боловсрол урлаг соёлыг эхлүүлж чадсан бэ? Хэн гэж удирдагч нийслэл Улаанбаатар хотыг бай...
    Date2017.07.07 ByMөөг Views1378
    Read More
  7. unread.today: Би хэрхэн ажилладаг вэ? - Шихихутуг Их Сургуулийн дэд захирал, хуульч Л.Дэжидмаа

    Өнөөдөр бид урьд нь “Би хэрхэн ажилладаг вэ?” ярилцлагад орж байгаагүй хуулийн салбарынхнаас, тэр дундаа хуулийн их сургуулийн удирдах ажилтныг урилаа. Тэр бол Монголын ууган 5 хувийн их дээд сургуулийн нэг, хуулийн чиглэлээр дагнасан анхны ...
    Date2017.07.05 ByMөөг Views1263
    Read More
  8. unread.today: "Дадал хэвшлийн хүч" номын тухай + Онцлох эшлэлүүд

      "Дадал хэвшлийн хүч: Ажил, амьдралдаа хийдэг зүйлсээ бид чухам яагаад хийдэг юм бэ?" хэмээх энэ номыг Нью Йорк Таймсын сэтгүүлч Чарльез Духиг бичсэн юм. 2012 онд гарсан энэ ном шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр зөв сайн дадал хэвшлийг бий бо...
    Date2017.07.05 ByMөөг Views911
    Read More
  9. Философич, доктор С.Молор-Эрдэнэ: Ерөнхийлөгч болох хүнд ямар шаардлага тавих вэ?

    Хотгүй, нийгэмгүй, бичиг үсэггүй, иргэнгүй, суурин болж хамтдаа хөрш зэргэлдээ эв найрамдалтай, амар амгалан, энх тайван, эрх чөлөөтэй, тэгш эрхтэй, эв нэгдэлтэй явж үзээгүй ердөө 20-р зууны дундуур анх удаагаа хамтарч нийгэм болж чадсан Ар...
    Date2017.07.04 ByMөөг Views923
    Read More
  10. Нийтлэлч Баабар: Ямар мэргэжил сонгох вэ?

      Манай оронд 1990 онд 16 мянган оюутан дээд мэргэжлээр суралцаж байжээ. Нийтдээ арав хүрэхгүй дээд сургууль байв. Тэгвэл одоо 160 орчим дээд сургуульд 100 гаруй мянган оюутан сурч байна. 10 000 хүнд ноогдох оюутны тоогоор дэлхийд тэргүүлэх...
    Date2017.07.04 ByMөөг Views235
    Read More
  11. Зохиолч, нийтлэлч Б.Наминчимэд: 23 насандаа аварга роман бичиж чадна

      23 насандаа аварга роман бичиж чадна Нийтэлсэн: 2016-01-28 14:05:00 Нобелийн шагналыг гуйж биш гуядаж авсан, 4 боть аварга том туульсын роман "Дөлгөөн Дон"-ыг М.Шолохов бичээгүй гэх үзэл хандлага байдаг. 90 он гарснаас хойш хойт хөршид эн...
    Date2017.07.03 ByMөөг Views221
    Read More
  12. Сонин үйл явдлуудын гэрч, шог зураач, инжаан, Д.Далайдээрхтэй хийсэн адал-сонирхолтой ярилцлагыг танд хүргэж байна.

    Сонин үйл явдлуудын гэрч, шог зураач, инжаан, Д.Далайдээрхтэй хийсэн адал-сонирхолтой ярилцлагыг танд хүргэж байна. - Газар уснаа явагч гэдэг шиг сонин  нэрний чинь учир холбогдол юу вэ? - Энэ их Монгол орныхоо хойморт Хөвсгөл далай дээрээ ...
    Date2017.07.03 ByMөөг Views286
    Read More
  13. НИЙГМИЙН СЭТГЭЛЗҮЙН “СЭТГЭХҮЙ” ТӨВ-ийн захирал, сэтгэл судлаач Л.Эрдэнэцогт: Манай нийгэмд сэтгэцийн өөрчлөлттэй хүмүүс эмгэг өвчин туссанаа мэддэггүй. Мөн өвчний анхан шатны өөрчлөлтөө лам, бөө, засал номонд даатгах нь элбэг байдаг юм.

    Өнгөрсөн ням гаригт Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд Чингис хаан тодруулах ёслол боллоо. Мөнх тэнгэрийн оньс хэмээгч И.Мөнхсаруул эзэн тэнгэрийн зарлиг ёсоор энэ цагийн Чингис хааныг тодруулан ард түмнээ аврах даалгавар авчээ. Гэвч ёслол хүндэтгэлд ...
    Date2017.06.30 ByMөөг Views326
    Read More
  14. Нийтлэлч Б.Цэнддоо: “Нам” үхжээ

    -Монголчууд бие биедээ яагаад итгэдэггүй вэ? -Бие биенээ сайн мэддэг болоод л тэр  биз‼ Зохиогчоос: Саяны сонгууль үнэн хэрэгтээ “Фэншү”-гийн сонгууль боллоо. Түүнд тараах мөнгө, өөрийн намын мянга мянган гишүүн гэж үгүй, бас  тууштай дэмжи...
    Date2017.06.29 ByMөөг Views208
    Read More
  15. No Image

    Нийтлэлч Гомбосүрэнгийн Галбадрах: Тэд ѳѳрсдийгѳѳ Монгол Улсын Ерѳнхийлөгчид бэлтгээгүй байна

    2017 оны Монгол Улсын Ерѳнхийлэгчийг сонгох сонгуульд АН-аас нэр дэвшигч Х.Баттулга хамгийн олон санал авч МАН-аас нэр дэвшигч М.Энхболд, МАХН-аас нэр дэвшигч С.Ганбаатар нар удаалж, нэр дэвшигчдийн хэн нь ч 50 хувийн босго даваагүй учраас ...
    Date2017.06.28 ByMөөг Views221
    Read More
  16. Нийтлэлч Жамбалжамц - Өндөр гэгээн Занабазар

    Монголын оюун санааны их самади багш, Монголын шарын шашны тэргүүн Өндөр гэгээн Занабазар нь Боржгин алтан ургийн Түшээт хан Гомбодоржийн удаах хүү ​билээ. Ханхүүгийн нэр Ишдорж. 5 настайдаа тэрбээр Далай лам, Ванчин Эрдэнэ лам нарын тодруу...
    Date2017.06.27 ByMөөг Views442
    Read More
  17. Нийтлэлч Баабар: Түүхийн гашүүн үнэн...үргэлжлэл

      (үргэлжлэл) Шинэ тэжээгч Орос Азийн хамгийн сүүлчийн түшиг тулгуур Хятад XIX зууны дунд үеэс үйлдвэржсэн европчуудын тэлэлтийн бай боллоо. Шинэ империалист Япон 1895 онд Хятадыг, 1905 онд Оросыг дайнаар буулган авчээ. Орос, Япон хоёр 1907 ...
    Date2017.06.26 ByMөөг Views403
    Read More
  18. МОНГОЛ ҮНДЭСТЭН 250 НАСААР ЗАЛУУ ХАРАГДДАГ

      Гэрэл зургийг MPA.mn Эхлэл Бид ерэн оноос өмнө социалист лагер бүтээх үйлсэд “өртсөнөөр” цахилгаан станц, төмөр зам, тээврийн сүлжээтэй болсныг эс тооцвол үйлдвэрлэл технологийн хувьд анхныхаа шатанд явж байгаа. Хүний хөгжлөөр яривал бохь ...
    Date2017.06.24 ByMөөг Views572
    Read More
  19. Өвгөн шувуун хүүрнэл

    ЖАРГАЛТАЙН ДЭЛГЭР ЗУНЫХАА САРД НЬ... Монгол уртын дууны үнэт өв “Өвгөн шувуу хоёр” дуу “Жаргалтайн дэлгэр зуныхаа сард нь...” хэмээх мөрөөр эхэлдэг. Гүн ухааны хүүрнэл дуу болох энэхүү ардын уртын дууг Боржигон аялгуугаар 30 гаруй бадаг түр...
    Date2017.06.22 ByMөөг Views403
    Read More
  20. Би хэрхэн ажилладаг вэ? - Emart-ийн ТУЗ-ийн дарга, Харвардын Бизнесийн Сургуулийн төгсөгч Б.Баттүшиг

    Цаг үеийн байдлаас шалтгаалж, интернэт ертөнцөд эрээн бараан мэдээлэл их тавигдаж байгаа энэ үед бид олон салбарт цаг зав, сэтгэл зүрхээ зориулан, амжилттай ажиллаж, үеийнхэн, дүү нартаа үлгэр жишээ болж яваа яваа нэгэн залуу лидертэй ярилцс...
    Date2017.06.22 ByMөөг Views352
    Read More
Board Pagination Prev 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ... 20 Next
/ 20