(*.201.20.156) Уншсан 234 vote 0 Коммент 0
?

Shortcut

PrevӨмнөх Бичлэг

NextДараах Бичлэг

Larger Font Smaller Font Дээш Доош Go comment Хэвлэх Файл оруулах
?

Shortcut

PrevӨмнөх Бичлэг

NextДараах Бичлэг

Larger Font Smaller Font Дээш Доош Go comment Хэвлэх Файл оруулах

4561205.jpg

Авснаасаа эсэн юм болдог тус гэж бий. Чамайг гал, уснаас аварсан хүн эхэн үедээ амьд бурхан мэт санагдана. Ер нь үхсэн бурхан гэсэн ойлголт байхгүй болохоор амьд бурхан гэдэг бас жаахан учир дутагдалтай хэллэг л дээ. Бодвол, амьгүй зураг хөрөг амилаад ирсэн гэдгээс л үүссэн нэр байх. Энэ ч яахав, өнөө амьд бурхан чинь нэг удаа ач авралаа сануулахад үнэхээр тийм санагдана. Хэрвээ байн байн орж ирээд л “Ээ дээ би байгаагүй бол чи ч орчлонгийн тоос хөдөлгөхгүй байсан” гээд ирвэл ердөө л айлган сүрдүүлэлт болоод явчихна. Цаашлаад ирвэл “Энэ гайгаар авруулж байхаар тэр чигээрээ шатаад живээд явчихсан бол сэтгэл амар байх байж шүү” гэж бодогдох болно. Үзэн ядаж эхлэх ч энүүхэнд. Хүний амь аварсандаа сэтгэл дүүрэн амьдарч “Би гэдэг хүн бас ч гэж хүний алтан амь аварч буян хураасан завшаантай. Тоост хорвоод хамгийн үнэтэй юмыг эзэнд нь эргүүлж өгсөн гавьяатай юм шүү” гэж уужим амьсгаа авсаар хорвоог элээх нэг хэрэг.

Харин “Энэ муу шаарын алтан амийг аварчихаад надад юу наалдав аа? За даа хүнд туслаад хэрэг алга юм шив дээ. Эртүүд дахиад мөнгө зээлэх гэтэл дургүйцэх царайтай байдаг шүү. Би амийг нь аварсан юм чинь энэнээс юм салгах л ёстой” хэмээн шунан тарчилж, өөр өрөөл хоёрын амар амгалан амьдралыг мэрсээр хорвоогийн бор хоногийг холтлох шал өөр хэрэг ээ.

Ноён хутагт Равжаа “Там там гэнэ, там хаа байх вэ? Тамтаггүй явбал там чинь тэр биз ээ” хэмээн чухам иймэрхүү хоёр хандлагыг л хэлсэн бололтой.

Дайны дараахь энх цагийн өдрүүдийн нэгэн дарамт төсөөлөгддөг юм. Тийм байгаагүй ч байж мэднэ дээ. Мэдээж ялсан ард түмэн баатруудаа угтаж баяр хөөр болно. Үнэхээр баатрууд ч тэнд бишгүй. Гэхдээ л хамгийн сүүлд цэрэгт татагдаад бараг буун дуу гаргаж амжаагүй хүмүүс л амьд ирэгчдийн ихэнх байж таарна аа даа. Тэдний нэлээд нь айл хэсээд л архи уугаад л, ажил хийж өгөхгүй бөөн гавьяа ярьсан амьтас. “Би тулалдаагүй бол та нар үхэх байсан муусайн юмнуудыг яасан ч миний дур” гэж дультран агсамнаад л. Эхэн үедээ “Аргагүй хөөрхий, сайн ч муу ч дайнд яваад дарийн утаа үнэрлэсэн амьтан. Ингэж л байг” гэлцдэг байсан байх. Харин сүүлдээ “Муу шаар. Ямар сохор гермаан, япоонтойгоо таараад оногдолгүй ирдэг байна аа” хэмээн залхаж эхэлсэн нь дамжиггүй. Дэлхийн II дайны ялалтын дараахан И.Сталин дахин томоохон аллагад бэлтгэж байжээ. Түүний ээлжит аллага, цөллөгийн гол бай нь чухамхүү “Бахархахаас өөр юмгүй” энэхүү баатрууд байсан гэдэг.

Манай голд нэг ах байсан юм, миний багад. Зайлуул архи уучихаараа “Би та нарын цустай толгой, сэвстэй гүзээг чинь манаж яваад ирсэн хүн” гээд л агсам тавьдагсан. Гэхдээ гэмгүй ээ хөөрхий, ямар ч байсан хамт манаанд гарсан хань нөхдөө хядчихалгүй албаа номоор нь хаагаад ирсэн ба эрүүл үедээ ярьснаасаа жигтэйхэн ичдэг байсаан зайлуул.

Нэг талаасаа бахархал хүнийг чимж байдаг ч хэр хэмжээнээсээ хэтэрвэл эргээд алж байдаг ажгуу.

XX зуунд тусгаар тогтнон иргэншсэн Монгол оронд орчин цагийн мэргэжил, мэргэшил үүсч эхэлжээ. Ер нь бол ХХ зууны эхэн үеийн Монголын ажил мэргэжлийн жагсаалт: ноён, түшмэл, хамжлага албат, лам багш ба шавь ... ингэсгээд болох байх.

Харин тусгаар тогтнон соёлжиж ирсэн монголчууд шинээр бий болсон, эзэмшсэн мэргэжлээ сурталчилж бахархах болсон байна. Энэ нь мэргэжлээ гэхээсээ илүү шинэ амьдрал, цоо шинэ соёл, эргүүлж олсон тусгаар тогтнолоо бахархсан утгатай байлаа.

Мэдээж нам засгаас тодорхой мэргэжил, кампанит ажлыг сурталчлах ажлыг ч зохион байгуулж л байлаа. Сургууль соёлоо орхиод малчин болох нь сайхан хэмээн доргиож, хоньчин барилгачин хоёрыг хуримлуулах мэтээр дуулалдах жишээний.

Үүнтэй зэрэгцээд “эхийн ачтай зүйрлэн хэлмээр эмч (эх баригч биш) хүний алдар”, “...-ыг тайлан үүдийг нээсэн багш”, “...ардын санхүүч гайхам алдар” гэхчлэнгийн нарийн мэргэжлийн олон арван дуу төрлөө. Уул нь тухайн үеийн нам төрөөс шинэ шинэ ажил мэргэжлийг сурталчлах, шинэ үеийг түүнд дурлуулах, хажуугаар нь социалист ололт амжилтаараа бахархах гэж л байгаа хэрэг шүү дээ.

Гэтэл ард түмний нэлээд нь үүнд бүр үнэмшээд явчихжээ. Бахархаад бай гэсэн ялархаад эхэлдэг байгаа. Улсын зардлаар сураад, насаараа цалингаа хэвийн авчихаад “Түмний хүүхдийг насаараа л сургалаа. Одоо надад юу ч алга” гэх багш нар гараад ирэх нь тэр. Хүний амийг аварсандаа бахархах гэсэн биш “Амь авраад хэрэг алга, юу наалдав” гэх маягийн доктор ч дуулдах л болов. Насаараа тариа тарьж олон амьтныг тэжээлээ. Насаараа барилга барьж олон амьтныг оронтой болголоо. Насаараа ард түмнийг урлагаар цэнгүүллээ. Насаараа ингэлээ, тэглээ... одоо надад орон байр аль...

Харин “Насаараа чөтгөр дарж биегүй боллоо, Одоо надад...” гэх лам л арай дуулдахгүй юм.

1945 оны чөлөөлөх дайнд Монголын талаас 21000 цэрэг орсон гэдэг. Энэ бол их хядлагын дараа үлдсэн насанд хүрсэн бүх эрчүүдийг л дайчилсан хэрэг. Өнөө “Ардын засаг гэж хаа байлаа, авдаг өгдөг нь юу байлаа” гэлээ гэдэг шиг тэр үеийн Монгол хэдэн хүнтэй байлаа, хэдий нь их аллагаар хүйс тэмтэрлээ, хэд үлдлээ... энэ тэрийг нэг бодоод үз л дээ. Одоо ч манай улс энэ хэмжээний цэрэгтэй байнгын арми байгуулахад хүчиртэй.

Зөвлөлтүүд өчигдрийн малчин, өнөөдрийн цэрэг хувцастанг дайнд оруулахдаа байлдуулах гэсэнгүй. Тэднийг үе дамжсан мэргэжлийн малчин, жинчний хувьд их говиор их буу, зэвсэг техник зөөхөд ашигласан байна. Монголчууд цэрэг хувцас өмсөөд жин тээсэн хэрэг. Тийм ч учраас чөлөөлөх дайнд мордсон Монголын 21 мянган цэргээс 78 нь эндсэн, тэр 78-ын 60 гаруй нь харангадсан байх ба дайнаас төрсөн улсын баатруудын бараг ганцхан нь бууны суманд амь алдсан нь Л.Аюуш байх жишээний. Мэдээж тэнд оролцож иргэний үүргээ биелүүлсэн нь л бахархал л даа. Тэгсэн чинь зарим нэг нь “Бид байгаагүй бол та нар байхгүй байсан” гэж ирээд зурагтаар ялархдаг байгаа. Бидний байх эсэхийг тэнд жин тээж алба хаасан улс биш, харин Тегеранд, Ялтад, Подстамд огт өөр хүмүүс шийдчихсэн байсан юм шүү дээ.

Бас дээхэн хэсэг ахмад тамирчид “Олон улсын тэмцээнд оролцож гийгүүлснийхээ төлөөх” чамгүй нөхөн төлбөрийг татвар төлөгчдөөс нэхэж харагдана билээ. Тэд л байгаагүй бол ХХ зуун, тусгаар тогтнол энэ дээр хог дээр хаягдах байсан юм байх аа. Мөн ч хөгийн ялихгүй юман дээр тогтож байж дээ энэ эх орон чинь гэмээр.

Ахмад болох, өтлөх нь жам ёс ба түүнийг дагасан зохих ёсны хүндлэл, асрамж, ачлал яах аргагүй мөн. Хэдийгээр 3000 жилийн тэртээх бичиг үсгийн дурсгалаар дамжуулан “Одооны хүүхдүүд хүн болох нь өнгөрлөө” хэмээн харууссаар ирсэн боловч шинэ үе нь урьдахаасаа тохой илүү төрсөөр иржээ. Хэрэв эртний египетчүүдийн халаглал үнэн байсан сан бол хүний хөгжил тувт ухарсаар бич энэ тэр дээрээ очиж тулах байсан буй заа.

Өнгөрсөн нийгмийн үлдэгдэл гэсэн хэллэг социализмын үед их хэрэглэгдэж, түүнтэй тэмцэх талаар их ярьдаг байлаа. Ганц социализм ч биш, хүний түүхийн үе бүхэн үлдэгдэлтэй байдаг. Манай үеийнхний нэг үлдэгдэл бол энэхүү бахархал, ялархалын зааг нь алдагдсан хил болоод байна.

Бахархал солигдоод ялархал болчихыг харах зэвүүтэй. Ажил амьдрал, мэргэжил гэдэг бол хувь хүний өөрийн сонголт байдаг, тэрийг хэлэхээр ам асуулаа гэх. Уул нь бид өөрөөр амьдарч чадахгүй, чадмаар байсан ч хүсээгүй учраас тухайн мэргэжлийг сонгож, тэр хэрээрээ нийгэмдээ хариуцлага хүлээдэг.

Төрийн албан хаагчдын цалин багадаж болно. Гэхдээ татвар төлөгчдийнх нь олж байгаа л энэ шүү дээ. Ямартаа, хүний бүхий орлогыг хуу хамж татварт аваад цалин нэмэлтэй биш. Харин энэ хөрөнгөөс авлигадан луйвардах нь үнэн гашуудалтай.

Эмч хүний амь аварч байгаа нь, цагдаа гэмт этгээдийг газар дээр барьж чадсан нь, цэрэг эрс эх орноо хамгаалж байгаа нь сайхаан сайхан. Гэхдээ тэр бүгдийн төлөө олсон, долсноосоо илүүчлэн төсөв болгосон ард түмэн бас л авралцаж, баривчлалцаж, байлдалцаж яваа билээ.

Бодоход сайхан боловч яриад эхлэхээр тусгүй харагддаг юм гэж бас байна аа.

2009 оны 11 сарын 27

 

Эх сурвалж: https://dnn.mn/%D0%B1%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BB-vs-%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BB/

?

  1. АНУ-ын иргэн, Монголын түүхч, Профессор Алишиа Кампи: МОНГОЛ Улсын өнөөг хүртэл оршин тогтносоор байгаагийн НУУЦ нь юу гээч...

      АНУ-ын иргэн, Монголын түүхч, Профессор Алишиа Кампитай ярилцлаа. Тэрээр монголын түүхийг оюутан байхаасаа эхлэн судалжээ. "Та яагаад хоёр том гүрний дунд орших жижигхэн Монголыг минь судлахад хамаг амьдралаа зориулсан юм бэ" гэж асуухад:...
    Date2017.10.12 ByMөөг Views351
    Read More
  2. Сургуулиасаа хөөгдсөн хятад оюутанд бичсэн америк профессорын захидал...

    Хятадын Шандуны Их сургуулийн докторант Э.Хулангийн орчуулсан нэгэн нийтлэлийг хүргэж байна.    Энэ нийтлэл нь Хятадын цахим орчинд маш их уншигдаж байгаа бөгөөд төгсөлтийн дараах сургалтын явцад тохиолддог асуудлыг бичсэн бөгөөд боловсрол,...
    Date2017.10.11 ByMөөг Views390
    Read More
  3. Нийтлэлч Б.Цэнддоо - Бахархал vs ялархал

    Авснаасаа эсэн юм болдог тус гэж бий. Чамайг гал, уснаас аварсан хүн эхэн үедээ амьд бурхан мэт санагдана. Ер нь үхсэн бурхан гэсэн ойлголт байхгүй болохоор амьд бурхан гэдэг бас жаахан учир дутагдалтай хэллэг л дээ. Бодвол, амьгүй зураг хө...
    Date2017.10.10 ByMөөг Views234
    Read More
  4. “ПИГИЙН АМЬДРАЛ” романаас онцлох философийн 10 санаа

      Канадын зохиолч Янн Мартелын “Пигийн амьдрал” романыг дэлгэцийн бүтээл болсноос хойш ихэнх уншигчид Бенгалийн бар, энэтхэг хүү хоёрын талаарх адал явдалт зохиол төдийхнөөр төсөөлөх болсон. Угтаа эл роман байгаль, шашин, хүний амьдралын та...
    Date2017.09.27 Bymglradio1021news Views522
    Read More
  5. “Мөнхийн Канцлер”-ийн тухай бидний мэдэхгүй баримтууд

    ХБНГУ-ын Бундестагийн сонгуульд ялалт байгуулж 4 дэх удаагаа Германы Канцлераар сонгогдож буй Ангела Меркель хатагтайн улс төрийн замнал, үзэл баримтлалынх нь тухай мэдээлэл олон. Физикч мэргэжлээ улс төрөөр сольж, намынхаа анхны шинэчлэгч,...
    Date2017.09.26 Bymglradio1021news Views574
    Read More
  6. Ирээдүйн ХҮЧИРХИЙЛЭГЧИЙГ таних 8 ШИНЖ

      “Хөөрхөн зүрхнүүд” ТББ-ын тэргүүн, сэтгэлзүйч А.Хонгорзул ирээдүйн хүчирхийлэгчийг таних найман шинжийг нэрлэлээ.  Тэрбээр, "Хүнд хүчирхийлэл үйлдэж болзошгүй гэсэн хэд хэдэн шинж тэмдгүүд байдаг. Олон жилийн туршилтын үр дүнд судлаачид т...
    Date2017.09.25 Bymglradio1021news Views508
    Read More
  7. Би хэрхэн ажилладаг вэ? - Монгол ТВ-ийн гүйцэтгэх захирал Ч.НОМИН

    Бид өнгөрөгч 3-р сарын 21-нд Зориг сантай хамтран эмэгтэйчүүдийн манлайллын сэдвээр арга хэмжээ зохион байгуулж, “Би хэрхэн ажилладаг вэ?” ярилцлагадаа Mongol TV-ийн гүйцэтгэх захирал Ч.Номинг урьсан юм. Тэрээр Их Британи улсад эдийн засгий...
    Date2017.09.20 Bymglradio1021news Views547
    Read More
  8. Ардын хувьсгалын анхны долоон удирдагчийн нэг Дарьзавын Лосолын хүү Д.Өлзийхишиг: БИ ЧИЙДЭН ХОРООНД АМЬДАРДАГ БАЙЛАА

    Ардын хувьсгалын анхны долоон удирдагчийн нэг Дарьзавын Лосолын хүү Д.Өлзийхишиг өдгөө 81 нас сүүдэр зооглож явна. Монгол улсын гавьяат барилгачин, архитектор эл хүндтэй буурайг сэтгүүлийнхээ хойморт урилаа. Тэрбээр Улаанбаатарын унаган хүүх...
    Date2017.09.18 Bymglradio1021news Views561
    Read More
  9. Амжилтын нууц 2: Дотоод сургалт

    Компаниуд ажилтнуудаа сургаж хөгжүүлэхэд байнга анхаардаг. Харамсалтай нь олон тохиолдолд дотоод сургалтууд ХЭЛБЭР болж хувирдаг. Багш нь заах аядаж, хүний нөөц нь зохион байгуулах аядаж, ажилтнууд нь оролцох аяддаг. Өнөөдөр би Голомтбанкин...
    Date2017.09.18 Bymglradio1021news Views248
    Read More
  10. Амжилтын нууц 1: Төгсгөл

      Дэлхийн тавдах том цаас үйлдвэрлэгч Stora Enso 1280 онд байгуулагдсан. Эднийх дэлхийн хамгийн хөгшин компани гэж зүй ёсоор тооцогдоно. Тэгвэл барилгын Kongo Gumi компани анх 578 онд байгуулагдсан. Гэхдээ эднийх ихэнх хугацаандаа гэр бүлийн...
    Date2017.09.18 Bymglradio1021news Views261
    Read More
  11. Мэдүүштэй: Бүтээмжээ нэмэгдүүлье гэвэл энэ 7 зүйлийг хийхээ боль

    Завгүй байх, бүтээмжтэй байх хоёрын хооронд том ялгаа бий. Завгүй байна гэдэг нь бүтээмжтэй байна гэсэн үг биш. Харин бүтээмжтэй байна гэдэг нь цагийн менежмент гэхээсээ энергиэ удирдах тухай асуудал юм. Тэгэхээр бид хэрхэн бага энерги зарц...
    Date2017.09.15 Bymglradio1021news Views286
    Read More
  12. Ажилчдын оролцоо өндөр байх нь бүтээмж өндөр байна гэсэн үг биш

    Өнөөгийн ажлын байрны чухал дүрэм бол ажилчдын оролцоо өндөр байх явдал юм. АНУ-н ажилчдын гуравны нэг нь ажил дээрээ оролцоотой байдаг тухай Gallup судалгаа харуулж байна. Олон компани ажилчдаа сэдэлжүүлэхийн тулд өндөр оролцоотой байхад ю...
    Date2017.09.14 Bymglradio1021news Views156
    Read More
  13. Мэдүүштэй: Зөв дадлыг хэвшүүлэхэд туслах 20 секундын арга

    Зөв сайн дадлыг хэвшүүлж, буруу зуршлуудыг арилгах хэцүү. Гэхдээ хэцүү гэдэг нь боломжгүй гэсэн үг биш. Өнөөдөр бид дадал хэвшүүлэхтэй холбоотой жижиг хэрнээ үр дүнтэй нэгэн зөвлөгөөг хүргэж байна. Та туршаад үзээрэй. Сайн, муу ямар ч дадал...
    Date2017.09.11 Bymglradio1021news Views173
    Read More
  14. No Image

    Хүний Нөөцөд нэхэмжилж аваагүй онгоцны зардлаа аваарай

    Солонгост хөдөлмөрийн гэрээгээр ирээд нутаг буцах зардлын 500мянган төгрөгөө нэхэмжилж аваагүй Монгол ажилчдын нэрсийн жагсаалтыг хавсаргав. Дашрамд хэлэхэд Хүний Нөөцөд нэхэмжилж аваагүй онгоцны зардал 13 дахь сарын цалингийн мөнгө маш ихээ...
    Date2017.09.06 ByҮйжонбуГАХДТ Views299
    Read More
  15. Үгийн сүлжээ бөглөж, шоо эвлүүлээд IQ сайжрахгүй. Харин …

      Та IQ-гээ сайжруулмаар байна уу? Тэгвэл дараах хялбар дадлыг хэрэгжүүлээрэй гэж төв мэдрэлийн тогтолцоог судлаачид хэлж байна. Ихэнх хүмүүс IQ-г өгөгдсөн, тогтмол зүйл. Яг л шалгалтын дүнтэй адил гэж үздэг. Та IQ-гийн асуулга бөглөөд гарса...
    Date2017.09.05 ByMөөг Views323
    Read More
  16. Нийтлэлч Баабар: Нийгэм төлөвшихөд бидэнд дахиад олон жилийн хугацаа хэрэгтэй байна

    (“Инвэст Монголиа” чуулгад хэлсэн үг) Хөгжиж буй хоцрогдонгүй орнуудын нийгмийн сэтгэлгээний нийтлэг зовлонг тоочвол: -    Орчин үеийн төр байгуулж амжаагүй, байгуулж эхлэх шатандаа яваа -    Иргэдийн нийтлэг сэтгэлгээ нь дундад зууны ойлго...
    Date2017.09.04 ByMөөг Views255
    Read More
  17. Вебсайт бол зардал биш хөрөнгө оруулалт

      Вебсайт хийлгэхээр хандаж буй хүмүүсийн ихэнх нь түүний зорилго, чадамжийг 100 хувь бүрэн дүүрэн ойлгоогүй байдаг. Ийнхүү зорилгоо бүрэн дүүрэн ойлгоогүйгээс үүдэн вебсайт хөгжүүлэлттэй холбоотой гарах мөнгөн дүнг хөрөнгө оруулалт бус зар...
    Date2017.08.30 ByMөөг Views267
    Read More
  18. www.unread.today - МЭДҮҮШТЭЙ булан: Ажлын намтар бичихдээ анхаарах 6 зүйл

      Орчин цагийн мэргэжилтэн хүний нэг гол зэвсэг бол ажлын намтар билээ. Ажил намтар нь шинэ ажилд орох, ямар нэг тэтгэлэг, хөтөлбөрт хамрагдах зэрэгт хэрэг болохоос гадна өөрийгөө сурталчлах нэг хэрэгсэл юм. Англи хэлнээ CV, Resume гэх хоёр...
    Date2017.08.28 ByMөөг Views358
    Read More
  19. Нийтлэлч Б.Цэнддоо - Бид нэг юм үзнэ (II): Бүтээлч сүйтгэл

      Нэг. Их уйдалт   Бид нэг юм үзэх нь ч үзэж таарлаа...өмнө нь бид ярилцаж л байсан, хүний түүхийн ёс суртлын нэгэн эрин өөрийн үеэ өнгөрөөж байгаа тухай: сайн юм сайнаараа байж болохоо байсан, зөв юм зөвдөхөө больсон тухай: энхтайван болгон...
    Date2017.08.24 ByMөөг Views351
    Read More
  20. Нийтлэлч В.Ганзориг: Харвардын их сургууль маш сонирхолтой бас урт судалгаа хийжээ.

    Харвардын их сургууль маш сонирхолтой бас урт судалгаа хийжээ. Хүн ер нь яавал хамгийн их аз жаргалтай байдгийг мэдэхээр 75 жилийн турш судалгааны баг нь ажиллажээ. 1938 онд эхлүүлсэн уг судалгаанд сэтгэлзүй, антропологи, IQ, согтууруулах у...
    Date2017.08.23 ByMөөг Views379
    Read More
Board Pagination Prev 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ... 20 Next
/ 20