Радио Нийтлэл

     SOCIAL - СОНИН ХАЧИН







  • Уншсан 2522 vote 0 Коммент 0
    ?

    Shortcut

    PrevӨмнөх Бичлэг

    NextДараах Бичлэг

    Larger Font Smaller Font Дээш Доош Go comment Хэвлэх Файл оруулах
    ?

    Shortcut

    PrevӨмнөх Бичлэг

    NextДараах Бичлэг

    Larger Font Smaller Font Дээш Доош Go comment Хэвлэх Файл оруулах

     

    Анчин Семен Номоконов фашистуудад эрс шийдэмгий дайн зарласан билээ. Тэрээр мэргэн буучдын бүхий л халз тулаанд ялан, түүний эсрэг чиглэсэн хүнд их буу, минометын суман мөндрөөс амьд гарч чадсан аж.

     

    Эрин зууны чацуутан

    1941 онд дайн эхлэх үед тэр 41 настай байжээ. Чита мужаас ирсэн Семен Данилович Номоконов 348-р буудлагын хорооны аж ахуйн салаанд хуваарилагдсан байна. Улаан армийн бүртгэлд тэрээр бага боловсролтой мужаан хэмээн бүртгэгдсэн бөгөөд түүний үндэс угсааг тунгус-хамниган гэж тэмдэглэжээ.
    Тэр хүнд хэцүү амьдралыг туулсан аж. Бараг долоон настайгаасаа буу шийдмээс салсангүй. 1919 онд гэрлэснээсээ хойш Урульги голын эрэг дээр хусан урцанд амьдран, зургаан хүүхдээ тэжээхийн тулд ан хийдэг байв.

    Гэвч “зовлонгийн хар сүүдэр” тэдний гэр бүлийг нөмрөв. Улаан бурхан өвчнөөр түүний дөрвөн хүү, ганц охин нь нас барж, хөөрхий эхнэр нь уй гунигаа даалгүй мөн талийгаач болсон байна. Цор ганц Володька хүү нь л үлдсэн аж. Хүүхдэд нь асран хамгаалагч зайлшгүй хэрэгтэй байсан учраас “Шинэ амьдралын гэгээ” хамтралын ганц бие бүсгүй Марфатай хоёр дахь удаагаа гэрлэжээ. Ингээд тайгын Нижний Стан сууринд мужаан болж, тэндээс фронтод татагдсан байна.  

    Тунгусын доожоогүй дүр төрх

    Цэргийн алба хаах явдал нь эхнээсээ л бүтэлгүйтэж эхэлжээ. Тушаал бүрийг нэг бүрчлэн ойлгож чаддаггүй тунгусыг хэн ч тулаанд авч явахыг хүссэнгүй. Ингээд түүнийг хээрийн гал тогоонд хуваарилсан байна. Гэвч талх буруу зүсээд байна гэсэн шалтгаанаар бас тогоочид хөөгдөхдөө тулав. Бас хажуугаар нь, дүрэмт хувцас уутлахдаа хэмжээг нь будилуулсан хэргээр даргаасаа сахилгын шийтгэл хүлээжээ.

    1941 оны наймдугаар сарын эхээр бөмбөгдөлтийн үед тэрээр шархадсан байна. Харин Семен Данилович хэдхэн хоногийн дараа хөл дээрээ зогсож чадсан боловч сонсгол нь ихэд муудсан байжээ. Мэс заслын ерөнхий эмч тэрхүү доожоогүй тунгус эрийг таяг бэлдүүлэхээр илгээсэн бөгөөд хамт алба хаагчид нь түүнийг дооглож тохуурхан “хоолондоо” гэдгээс өөр үг оросоор ойлгодоггүй гэлцдэг байв.

    Тульскийн винтов № 2753

    Тэдгээр өдрүүдийн үйл явц хурдтай өрнөн, удалгүй фронт сэтлэгдэж, Номоконовыг харьяалдаг байсан цэргийн эмнэлэг дайсны ар талд гарчихав. Тэнд байсан ихэнх цэргүүд амь үрэгдсэн ба үлдсэн хэд нь германд олзлогдон бууж өгөхөөр баруун зүгийг чиглэжээ.

    Тухайн үед цэргүүдийн сэтгэл санаа үнэхээр гутранги байсан боловч харин туршлагатай анчин Номоконов сандралд оролгүй, өөрсдийнхөн дээр очих замаа түвэггүй олж чадсан байна. Зөвлөлтийн 11-р арми шантралгүй тулалдаж байсан Баруун-Хойд фронтын энэ хэсэгт бүслэлтээс гарч ирсэн цэрэг офицеруудыг шинээр ахин бүрдэж байсан 34-р армид шууд илгээж байлаа. Шинэ анги нэгтгэлүүд “зүүн өмнө хэсэг рүү хийж буй фашистуудын дайралтыг ямар ч үнээр хамаагүй тогтоон барих” тушаал хүлээн авчээ. Эдгээр өдрүүдэд “тульскийн 2753 дугаартай винтовоор” зэвсэглэсэн тухай Номоконов тэмдэглэн бичсэн аж.

    Найман фриц

    1941 оны 8-р сарын 16-нд Номоконов бүрэлдхүүнд нь орсон түрүүч Смирновын удирддаг хэсэг анхны тулаандаа оржээ. Фашистын явган цэргүүдийн дайралтыг хялбархан тогтоож чадсан бөгөөд унасан хожуулуудын ард ашигтай байрлал эзэлж амжсан тунгус нэлээн хэдэн немец цэргүүдийг цааш нь харуулж амжлаа. Дайснууд эхний хохирлоо амссаны дараа ухарцгаасан бөгөөд удалгүй тэдний зүгээс хүнд танкууд гарч ирсэн байна. Энэ удаагийн тулааны эцэст тэдний хэсгээс зөвхөн түрүүч, тунгус хоёр л аврагдаж чадсан аж.

    Дараагийн удаад бүслэлтээс гарах шаардлага тэдэнд тулгарсангүй. Улаан армийн гэнэтийн сөрөг давшилт фронтын шугамыг баруун тийш холдуулж чадлаа. Ингээд доожоогүй тунгус эрийг ахиад л туслах албанд илгээжээ. Тэрээр “529-р буудлагын хорооны саперчин” болсон байна.

    Харин 1941 оны 9-р сарын сүүлээр нэгэн удаа “явдал дундаа унтдаг” хэмээн нөхөд нь ярилцдаг тунгус эр немцийн найман тагнуулчийг буудан хөнөөж, шархадсан командлагчаа аварч чаджээ. Тэрээр хэзээ ч өөрөөсөө салгадаггүй гаансан дээрээ найман цэг тэмдэглэж, энэ маягаар “фашистуудтай хийсэн данс тооцоогоо” хөтөлсөөр байсан аж.

    Мэргэн бууч “сибирийн бөө”

    Энэ явдлын дараахан түүнийг дэслэгч Иван Репиний мэргэн буучдын салаанд хуваарилжээ. 1941 оны 12-р сард Баруун-Хойд фронтын “Эх орны төлөө” сонинд Забайкалиас ирсэн Семен Номоконов 76 фашистуудыг устгалаа хэмээн мэдээлж байсан аж. Энэ тоо нь зөвхөн албан ёсны баталгаатай тоо нь л юм байна.

    Учир нь, мэргэн бууч тунгус эр маш даруу хүн байжээ. Валдайн өндөрлөгүүд дээр найман немцийг цааш харуулсан түүний анхны гавьяаны талаар хүмүүс үл итгэсэн байдалтай дахин дахин лавлаж асуугаад байсан нь түүнийг нилээдгүй эмзэглүүлсэн бололтой. 695-р буудлагын хорооны дарга ахмад Болдыревийн мэдэгдсэнээр, дайны жилүүдэд тунгус эр нийтдээ 360 немец цэргүүдийн бодийг хөтөлж амжсан аж.

    Түүний хурц овоо харааны талаар фашистууд мэдээд, хүнд их буу болон минометийн суман мөндрийг зөвлөлтийн мэргэн бууч руу зориуд чиглүүлдэг байжээ. Гэсэн хэдий ч, Номоконов өөрийн байршлуудаа дор дор нь солиод бултаж чаддаг байж.

     Германаас ирсэн захидал

    Дайны дараа Семен Данилович Номоконов алдартай хүн болжээ. Түүний баатарлаг гавьяануудын талаар сонин хэвлэлүүд дээр бичин, тэр ч бүү хэл, ном гарсан аж. Олон хүмүүс түүнд захидал бичин талархаж байлаа. Нэгэн удаа түүнд Хамбургээс захидал иржээ. Түүнд германы нэгэн эмэгтэй дараах асуултыг тавьсан талаар бичсэн байв: “Түүний гаансан дээр миний хүү Густав Эрлихийн үхлийн тэмдэглэгээ байсан болов уу? Ийм их алдар гавьяа байгуулсан хүн өөрийнхөө хөнөөсөн хүмүүсийн талаар ер нь залбирч байсан болов уу” гэжээ.

    Когда Номоконову прочитали это, он продиктовал своему сыну ответ: «Вполне возможно, уважаемая женщина, что на трубке, которую я курил на фронте, была отметка и о вашем сыне – не запомнил всех грабителей и убийц, которые пришли с войной и которые оказались на мушке моей винтовки. И под Ленинградом беспощадно уничтожал фашистских гадов. Если бы своими глазами увидели вы, немецкие женщины, что натворили ваши сыновья в Ленинграде, прокляли бы их».

    Номоконовичэд энэхүү захидлыг уншиж өгсөний дараа тэрээр хүүдээ хариуг нь хэлж өгч бичүүлсэн байна: “Эрхэм эмэгтэй, таны хүүгийн тухай тэмдэглэгээ миний фронтод тамхилдаг байсан гаансан дээр байхгүй гэх газаргүй. Гэхдээ би дайны хар сүүдэр чирч ирэн, миний винтовны овоо хараанд онилогдож тонилсон тэдгээр алуурчид дээрэмчдийг бүгдийг нь сайн санахгүй байна. Ленинградын дэргэд би фашистын зандалчдыг хайр найргүй хядсан. Эрхэм герман эмэгтэйчүүд та бүхэн хөвгүүдийнхээ Ленинградад үйлдсэн хэргүүдийг өөрсдийн нүдээр харсансан бол тэднийг өөрийн эрхгүй хараан зүхэх байсан биз ээ” гэсэн аж.

    Д.Мягмарсүрэн

    ?

    1. No Image

      Мөнгөн мод, Сахиусан тэнгэр ба Диваажин

      -Ханс Георг Хөттел гуайтай уулзсан минь- 2010 онд Берлин хотноо Макс Планкийн институтийн зохион байгуулсан нэг хурал болов. Боннын их сургуулийн доктор, Дойче банкны урлаг, археологийн куратор Ханс Георг Хөттел хэмээх аугаа эрдэмтний лекци...
      Date2016.07.13 Byjiriin Views2099
      Read More
    2. Италийн эдийн засаг 20 жил сэргэхгүй

          Олон улсын валютын сан /ОУВС/ Италийн эдийн засаг ирэх 20 жилийн өсөхгүй болохыг анхааруулсан талаар “www.dailymail.co.uk” мэдээллээ.   Энэ онд Италийн банкны салбар хямралд өртөж, ажилгүйдэл 11 хувьд хүрээд байна.  Итали улс Грекийн да...
      Date2016.07.12 Bymglradiotelevision6 Views1287
      Read More
    3. Монголчуудын цээрлэх ёсноос: Гадны хүний дэргэд үйлдэж болохгүй үйлдлүүд

      Хүн хүнээ хүндлэх гэдэг хорвоогийн ёс. Тэр дундаа дээл захтай, хүн ахтай гэгчээр манай Монголчууд нэгнээ хүндэлж ирсэн арвин баялаг түүхтэй. Мөн ардын сургааль ч асар их бий. Хүнийг хүндлэх, эс хүндлэхийг ардын цээрлэх ёсны хураангуй толиос...
      Date2016.07.12 Bymglradiotelevision6 Views2199
      Read More
    4. Айлын хэддэх хүүхэдтэй ханилвал аз жаргалтай амьдрах вэ?

      Сэтгэл зүйчид хүний зан ааш зургаа орчим настайд төлөвшдөг гэж үздэг. Гэвч айлын хэд дэх хүүхэд болж төрсөн нь хувь заяанд нөлөөлдөг гэж үзэж ойлголт ч байдаг аж. Сэтгэл зүйч Линда Блейрийн үзэж буйгаар уг хачирхалтай хүчин зүйл нь хүний зан...
      Date2016.07.11 Bymglradiotelevision6 Views2016
      Read More
    5. Мэргэн бууч “сибирийн бөө”

      Анчин Семен Номоконов фашистуудад эрс шийдэмгий дайн зарласан билээ. Тэрээр мэргэн буучдын бүхий л халз тулаанд ялан, түүний эсрэг чиглэсэн хүнд их буу, минометын суман мөндрөөс амьд гарч чадсан аж. Эрин зууны чацуутан 1941 онд дайн эхлэх ү...
      Date2016.07.10 Byjiriin Views2522
      Read More
    6. 25 нас нөхөрлөлд халтай

        Их Британи болон Финландын эрдэмтдийн хамтарч явуулсан шинэ судалгаагаар тодорхой нэг наснаас эхлэн найрсаг харилцаанууд муудаж, үгүй болдог нь тодорхой болжээ. Мэргэжилтнүүдийн тогтоосноор бол хүний 25 насанд ийм үе эхэлдэг байна. Оксфорд...
      Date2016.07.10 Bymglradiotelevision6 Views847
      Read More
    7. Хур тунадас оруулахын тулд хиймэл уул босгоно

        Арабын Нэгдсэн Эмират Улсын засаг захиргаа хур тунадасны гачаалд орсон байдлаа өвөрмөц аргаар шийдэхээр төлөвлөжээ. Үүний тулд хиймэл уул босгохоор шийдсэн байна. Өдгөө Америкийн Агаар мандлын судалгааны их сургуулийн эрдэмтэд тэрхүү том ...
      Date2016.07.10 Bymglradiotelevision6 Views819
      Read More
    8. Гэр рүүгээ шар айрагны хоолой татуулжээ

      ОХУ-ын Челябинск хотын иргэн Андрей Еремеев шууд гэр рүүгээ шар айраг түгээх хоолой татуулсан байна. Энэ хүн эртний мөрөөдлөө дор нь нээгдсэн уушийн газрын тусламжтайгаар төгөлдөржүүлжээ. Еремеев гэгч энэ эр доод давхарт нь байрлах худалдаа...
      Date2016.07.10 Bymglradiotelevision6 Views1287
      Read More
    9. Мөнгө хүмүүсийг аз жаргалгүй болгодог

        Их орлоготой хүмүүс багахан шиг цалинтай хүнээс илүү азгүй, ганцаардмал байх нь олонтаа ажээ. Энэхүү дүгнэлтийг Миннесотагийн их сургуулийн эрдэмтэд хийсэн байна.  Аливаа хүн хэдий чинээ их мөнгө олно, төдий чинээ гэр бүл хийгээд хөршүүдд...
      Date2016.07.10 Bymglradiotelevision6 Views1001
      Read More
    10. Байнга нойрмог байх нь аюултай шинж тэмдэг

        Таны нойр байнга хүрдэг үү? Тэгвэл энэ нь муу гэнэ. Унтах хүсэл төрөх нь таны бие махбод шөнө нь амарч чадаагүй гэсэн үг биш юм. АНУ-ын судлаачид байнга нойр хүрэх нь уураг тархин дахь таагүй үйл явцуудын шинж тэмдэг байж мэднэ гэдгийг то...
      Date2016.07.10 Bymglradiotelevision6 Views1056
      Read More
    Board Pagination Prev 1 ... 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 ... 64 Next
    / 64

         Радио Нийтлэл

         SOCIAL - СОНИН ХАЧИН