Радио Нийтлэл

     SOCIAL - СОНИН ХАЧИН







  • Уншсан 328 vote 0 Коммент 0
    ?

    Shortcut

    PrevӨмнөх Бичлэг

    NextДараах Бичлэг

    Larger Font Smaller Font Дээш Доош Go comment Хэвлэх Файл оруулах
    ?

    Shortcut

    PrevӨмнөх Бичлэг

    NextДараах Бичлэг

    Larger Font Smaller Font Дээш Доош Go comment Хэвлэх Файл оруулах

    Гадаад хэл дээр ном унших арга


    Намайг зарим хүн англи дээр ном уншдаг, англи хэлтэй сүрхий амитан гэж боддог шиг байгаа юм, ялангуяа зарим блогчид болон фейсбүүкчид. Яг чин үнэнээ хэлэхэд би англи хэлгүй. Суралцаж байгаа л хүн. Би бараг л ярьж чаддаггүй. ТВ үзээд бол бараг юу ч ойлгодоггүй. Харин бичсэн зүйлийг хараад бол өөрийнхөө хэмжээнд ойлгоно. Үнэн гэвэл ийм л байна.

    Энэ нийтлэлийг бичих талаар эртнээс бодсон боловч, гадуур Аргодох гэж сайхан хэллэг гарсан тул ийн нэр, хоёр хоч авчих вий гэж ихэд болгоомжлоод алгуурлаад явсан юм. Ийм нэр авахыг үнэндээ хүсэхгүй байна. Арго гуай тэгж яриад бизнесээ хийдэг. Харин надад бол ямар ч ашиг олох гэсэн санаа алга. Би гучин хэдэн жил хэл сурахсан гэж бодсон. Эцэст нь сайн багштай таараад аргаар нь суралцаад явж байна. Энэ арга хэн нэгэнд хэрэгтэй гэвэл ямар ч үнэ төлбөргүй, цааргалах зүйлгүй, чин сэтгэлээсээ хэлж хуваалцахад бэлэн байгаа учир үүнийг бичиж байгаа юм. Эцсийн эцэст нэг хүн ч гэсэн энэ аргаар суралцаад амжилтанд хүрвэл багшийн минь нэр л гарна.


    Миний багш бол мундаг хөөн. Хятад хэлний орчуулагч Доржсүрэнгийн Болдбаатар. Багш маань хэзээ ч онгирч сагсуурч байгаагүй. “Чонон сүлд”-ийг сарын дотор л орчуулсан юм билээ. Ямархуу арга барилаар ажилладгийг нь мэдэхийн хувьд түүний хөдөлмөрч, тууштай занд үнэхээр хайртай. Багш маань их эрдэмтэй хүн. “Та хэдэн хэлтэй вэ?” гэхээр “Би хятад хэлийг сайн эзэмшсэн хүн” гэж даруухан хэлдэг юм. Яг үнэндээ хятад хүнээс илүү эзэмшсэн монгол хүн шүү дээ. Эртний хятад, монгол хэлэнд хоёуланд нь тэгш сайн.


    Уул нь бол аргодож байсансан бол багш ингэж ярих байсан байх: Оюутан байхдаа орос хэлний улсын олимпиадад хоёрдугаар байр эзэлж байсан гэхээр орос хэлтэй ч юм шиг. Англи, япон толь бичиг зохиосон гэхээр англи, японтой ч юм шиг. Гэлээ гэхдээ эдгээр хэлүүдийг би хятад хэл шиг гүнзгий мэдэхгүй болохоор ийм тийм хэлтэй гэж хэлж чаддаггүймаа гэж хэлэх байсан. Багш маань ийм л хүн.


    Ингээд багштайгаа таарсандаа би одоо ч бурхны бэлэг, ховорхон тохиол гэж бодож явдаг. Гадаад харилцааны яаманд ажиллах гурван жил надад их зүйлийг өгсөн боловчиг хамгийн дээд нь багштай болсон явдал гэж би хэлж чадна. Яамнаас гарах гэж хоёр удаа өргөдөл өгч байсан минь үүнийг харуулах байх аа. Амьдралд гол зүйлээ олсон учир аахар шаахар зүйл сонин биш болсон гэж ойлговол ойлгоорой.


    Ингээд гол яриандаа орьё. Юуны түрүүнд та бүхнийг би http://gegeecollege.blogspot.com/2011/03/blog-post_09.html энэ линкээр орж багшийн олоон жилийн өмнө бичсэн нэгэн номыг уншаарай гэж хүсье. /түлхүүр үг: Д.Болдбаатар Гадаад хэлийг төгс сурахын нууц/ Эндээс нэлээд зүйл нь ойлгогдоод ирнэ. Энэ ном бүрэн эхээрээ нэтээр тарсан байдаг тул хаанаас бол хаанаас олж унших боломжтой. Ялангуяа энэ арга ном унших дуртай хүнд их тохирсон арга шиг байгаа юм.


    Багшийн энэ арга бол “гэрийн даалгаваргүй, шинэ үггүй, дүрэмгүй” арга юм. Ингэж хэлэхээр хүмүүс гайхах байх. Үнэхээр гэрийн даалгавар гээд гэртээ давтаад байх зүйл байхгүй. Үг цээжлэх гэж өөрийгөө зовоогоод хэрэггүй. Дүрэм үзэж өөрийгөө самууруулах хэрэггүй. Хэл сурахад саад болдог эдгээр зүйлсийг хаяж, энгийн, урамшууллын аргаар сурна гэсэн үг л дээ.


    Эхний нэг дүрэм бол: Зорилго бүү тавь. Хэл сурахаар шийдсэн хүн янзан бүрийн зорилго тавьдаг юм байна. Миний хувьд яриад сурчих юмсан. Сурчихвал цалин өндөртэй ажилд орохсон гэх мэтээр бодож байсан. Зорилго бүү тавь гэдэг нь энэ бүх бодлоо толгойноосоо авч хаяна гэсэн үг. Яагаад хая гэж байгаан гэвэл ингээд ямар нэгэн зорилго тавихаар хүн амархан шантардаг юм ба л даа. Жаахан үзэж байгаад л за би ч бүтэхгүйн байнөө. Тэр шалгалтыг чинь Австральд жил сурсан хүүхэд өгөөд уначихсан гэж байна. Би ТВ үзээд ойлгохгүй байгаам чинь сурах нь үлгэрийн далай боллоо. Цалин өндөртэй ажилд орохын тулд унаган хэлтэй байх ёстой юм байна гэх мэтээр шантарч эхэлдэг байна. Энэ их чухал. Тиймээс нэг л энгийн зорилго тавибал зүгээр шиг. Энэ нь:


    Би англи хэлээр төгс ойлгодог больё. Ингээд л бодчих.


    Хоёр дахь энгийн дүрэм бол: аливаа бичвэрийг чанга дуугаар унших. Буруу зөрүү унших нь хамаагүй, чанга дуугаар уншаад бай. Хятад хэл суралцагсдын гол арга л даа. Энэ нь хэл яриа чинь зүгшрэхээс гадна, харааны ой тогтоолт чинь автоматаар ажиллаж, үгийг тогтоож эхлэх ба чих аандаа онгойж эхэлдэг юм билээ. Буруу дуудах вий гэж бодох зүйлгүй. Би одоо ч зарим үгийг буруу дуудаж онигоонд ордог. Хөглөнө шү дээ. Гэлээ гэхдээ явцын дунд засагдчихна.  


    Хамгийн чухал нь: өдөр бүр хичээллэ. Би өдөрт хоёр цаг хичээллэдэг байсан. Нэг цаг нь чанга дуугаар уншина, нөгөө нэг цагт нь хуулан бичлэг хийдэг. Өдөрт яс хоёр цаг. Би нэг жил хичээллэхэд нэг ч өдөр алгасч үзээгүй. Үр дүн нь 90 хоногоос гардаг юм билээ. Баярласандаа итгэхгүй байх вий.


    Өдөр бүр гэдэг дээр өөртөө хатуу байхаас хамаг юм хамаарна. Зорилго чинь чин сэтгэлийнх байвал өдөр бүр өөртөө яаж ийж байгаад цаг гаргаж сурна. Би яв явсаар өглөө 06 цагт сэрч сураад өглөө яс хоёр цагаа гүйцээж сурсан. Тэгээд үүнээсээ улбаалаад нарны зураг мураг авч байсан юм. Хоёр цаг нь биш юмаа гэхэд өдөрт нэг цаг яс суугаад үзэж болно шдээ. Энэ аргын нэг онцлог нь заавал тэгэх ёстой гэсэн зүйл бол байхгүй.


    Цагаан сараар жишээ нь өдөржин айл хэсэх нь тодорхой байдаг даа тэ? Шинийн нэгэнд өглөө босонгуутаа нойлынхоо үүдийг түгжиж байгаад хоёр цаг уншчихаж байгаа юм. Нэг удаа шоудаад шөнийн 01 цагт гэр рүүгээ сажилж явсан: За өнөөдөр яалт ч үгүй хичээл тасарлаа даа гэж бодсон. Тэгээд л бодчихсон чинь нойр хүрэхээ байгаад шөнө дунд болтол юмаа хийж гэрийнхэн шөнө сэрээд унтаач ээ нтр гэж л байсан. Хөдөө явахад жаахан хэцүү юм билээ. Гэлээ гэхдээ боломж л гарвал уншаад байх хэрэгтэй. Ганцаараа байх цагийг ольё гэвэл олддог л юм билээ.


    Унших дарааллын хувьд хүүхдийн үлгэрийн ном-сургалтын ном-роман /тууж, өгүүллэг/-сонин сэтгүүл уншаарай.


    Манайхан мэддэггүйгээс шуудхан сонин, сэтгүүл унших гээд байдаг. Би ч гэсэн ингэж үзээд шантарч байсан. Сонины бичлэгийн төрөл зүйл олон янз шүү дээ. Маш баялаг бичлэгийн төрөл зүйлтэйг мэдэлгүй орвол юун сурахтай манатай. Харин хөнгөнөөс хүнд рүү явбал урамшаад хөнгөн болоод явчихна. Хүн чинь урмын амьтан шүү дээ.


    Хүүхдийн үлгэрийн номыг яагаад эхлээд сонго гэсэн бэ гэвэл өгүүлбэр нь богинохон, үг нь илүү хөнгөн, ойлгомжтой байдаг. Чанга дуугаар уншаад л бай. Эхэндээ юу ч ойлгохгүй. Болбол нэг текстийг 50 удаа уншчих. Жаахан залхуутай л даа. Гэхдээ их үр дүнтэй. Толь бичиг ашиглалгүй зүгээр л чанга дуугаар уншаад бай. Тэгж байтал чинь олонтаа давтагддаг үгнүүд аандаа тогтоогдоод хариултаа нэхээд эхэлнэ. Тэгэхээр нь толь бичгээ хараад “аан ийм утгатай үг байсан юм уу” гээд тэр өгүүлбэрт уг үг ямар утгаар орсон байна, тэрийг нь ойлгоод л цээжлэх гэж цаас маасан дээр бичилгүйгээр зүгээр л хаячих. Тэр үг чинь явцын дунд зөндөө таарна. Мартсан бол толио гаргаад л харчихна биз. Нэлээд хэд хараад ирэхээр нэг мэдэхэд тогтоогдчихдог юм билээ. Шинэ үггүй гэдэг нь ийм учиртай. Ер нь хүн заавал тогтооё гээд хүчлэхээр тэхээс тэх гэж тогтоодоггүй сонин амьтан. Харин хүчлэхгүй байхаар аандаа тогтоочихдог урвуу юм билээ шдээ.


    Хүүхдийн номоо өөд уруугүй ингээд үзчихээр нэлээд хэдэн үгтэй, гайгүй ойлгодог болчихно. Үүнийхээ дараа Интерномын ч юм уу англи номын тасаг дээр дотроо СД-тэй, ар дээрээ төчнөөн үгтэй гэсэн номнууд байдаг юм, сургалтын номноос үзэх хэрэгтэй. Амихандаа хүндрүүлж байгаа хэрэг. Үүнийг сайн үзчихсэн байхад дараа нь дурын романаа бариад суухад бол уншаад сурчихна.


    Миний уншдаг арга ердөө л энэ. Би одоо болтол тольддог. Зарим үгнүүд яагаад тогтоогдохгүй байгаан болоо гэж гайхдаг хэхэ. Одоо бол толь бичиг байхад бол англи ч бай, орос ч бай хэлнээс дуртай номоо уншчихна. Хэзээ хүмүүсийн хэлдгээр хэлтэй устай болох юм бол бүү мэд. Ямар ч байсан зогсож бол болохгүй гэдгээ нэг муу юм мэдэхтэйгээ. Зогсохгүй нь энэ гээд өдөр бүр хоёр цаг уншихаа бол больсон. Гэхдээ өдөр бүр биш юмаа гэхэд өнжөөд ч хамаагүй хардаг. Багштай танилцсанаас хойш хоёр жил өнгөрлөө шүү дээ.


    http://akuta.blog.banjig.net

    ?

         Радио Нийтлэл

         SOCIAL - СОНИН ХАЧИН