Уншсан 3715 vote 0 Коммент 0
?

Shortcut

PrevӨмнөх Бичлэг

NextДараах Бичлэг

Larger Font Smaller Font Дээш Доош Go comment Хэвлэх
?

Shortcut

PrevӨмнөх Бичлэг

NextДараах Бичлэг

Larger Font Smaller Font Дээш Доош Go comment Хэвлэх

Удахгүй наадам болно. Монгол түмэн хотол олноороо баясан цэнгэдэг наадмын өдрүүдэд үндэсний бөхийн барилдаан хамгийн их анхаарал татдаг. Эзэн богд Чингис хааны үеэс төрийн наадмаа зохиож байсан гэж үзэхэд олон зуун жил дамжин Монгол бөхийн түүх уламжлан иржээ. Харин орчин үед буюу 1921 онд ардын хувьсгал ялснаас хойш төрөн гарсан аваргуудын тухай цувралаар уншигч танд хүргэж байна.

Улсын наадамд таван удаа түрүүлж, тав үзүүрлэн, таван удаа их шөвгийн дөрөвт шалгарсан харишгүй хүчит дархан аваргын тухай домог мэт яригддаг олон сайхан хууч байдаг. Тэдгээрээс түүвэрлэн агуу их аваргын дурсах сэтгэлийг тань нимэглэе.

Монгол үндэсний бөхийн түүхэнд ХХ зуунд өөрийн бяр чадал, агуу их тэнхээгээрээ алдартай, Хөвсгөл аймгийн Цагаан-Үүр сум, Уялган голын нутгаас төрөн гарсан дархан аварга Д.Дамдинг бөхчүүд долоон “Д”-гийн эзэн гэж нэрлэдэг билээ.

Дархан аварга Д.Дамдин өөрийн хүү, улсын гарьд Баяраатай барилдаж буй нь.

Энэ тухай Монгол улсын даяар дуурсах далай даян дархан аварга Ж.Мөнхбат хуучлахдаа “Намайг таван Д-тэй, Дамдин аваргыг долоон Д-тэй гэж хэлдэг нь их учиртай. Дамдин ах хүүг Дарийн Дамидин гэдэг, Дарь гэдэг ээжээрээ овоглоод өөрөө Дамдин нэртэй. Надад Д үсэг орсон овог, нэр байхгүй болохоор таван Д-тэй үлдсэн ухаантай” гэж ярьжээ.

Бас нэгэн хууч дэлгэхэд БНМАУ-ын хоёр дахь дархан аварга Дарийн Дамдин 1930 онд төржээ. Дөч шахам жил Үндэсний их баяр наадмын бөхийн барилдааны зүүн, баруун жигүүрийг манлайлж барилдсан алдарт аварга маань дархан аварга Ж.Мөнхбатыг “Хөдөлмөрийн баатар” цол хүртсэний дараа уулзаад баатрын тэмдэгийг чинь мялаах юм алга харин энэ жилийн наадмын зүүний магнайг чамд өгье. Би барилдахгүй өнжинө, чи зүүнээс босч барилдаарай гэж дүү дархан аваргад зүүний магнайг өгсөн гэдэг.

Үүнээс харахад баяр наадмын зүүний магнай гэдэг ямар нэр хүндтэй, жинхэнэ аварга хүн зүүн жигүүрийг тэргүүлэн барилддагийг харуулж байна.

Бөх судлаач Ш.Мягмар өөрийн тэмдэглэлдээ Д.Дамдин аваргын тухай бичихдээ “1949 оны намар юм билээ. Голын цэнгэлдэхийн хаалгаар сур харваж барилдаанаас хоцорсон Ц.Чимэд-Очир аварга “Амны залуу маань дээлтэй юм байна. Би ч гэсэн дээлтэйгээ барилдчих уу” гэж үзэгчдийг чилээсэндээ гэмшингүй асуухад онооныхон “Тэг, тэг” гэж зөвшөөрөв.

Дархан аварга Д.Дамдин, дархан аварга Ш.Батсуурь нар.

Аварга хөлсөө чийхартал барилдаад дийлсэнгүйд үзэгчдийн дундаас “Зодог шуудгийг нь өмсүүл” гэж зүй ёсны шаардлага тавьжээ. Аварга зодогоо өмсөж байж арайхийн давав. Амны цэрэг нь хожмын дархан аварга Д.Дамдин байсан нь гарцаагүй үнэн” гэж бичсэн байна.

Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар, гавьяат жүжигчин, Монгол циркийн хүч тамирын үзүүлбэрийн жүжигчин, үндэсний бөхийн даяар дуурсах далай дайчин дархан аварга Дарийн Дамдин 1930 онд Хөвсгөл аймгийн Цагаан-Үүр суманд төрсөн. Улсын их баяр наадамд 1956, 1957, 1958, 1959, 1960 онд анх удаа завсаргүй тав түрүүлж, 1961, 1966, 1968, 1969, 1970 онд үзүүрлэн, 1952-оос 1981 оны хооронд есөн удаа шөвгөрчээ.

Тэрээр баруун хонгодох, хөлд орох мэхийг голдуу хийдэг, улам нэмэх, бат хүчит, олныг баясуулагч, аугаа хүчит, харилтгүй жавхлант, бууршгүй хүчит, бүхний манлай, улс даяар маш гайхамшигт, итгэлт даяар дуурсагдах, манлайн баясгалант, бүхнээ дуурсгалт, улс даяар гайхамшигт, бат нягт, тод сонин үзэсгэлэнт, түмнээс төгөлдөр, далай даян дархан аварга чимэг, цолыг хүртсэн билээ.

Зургийн тайлбар: Зүүн гар талаас улсын заан Ц.Баярсайхан, улсын аварга Д.Сумъяабазар, улсын гарьд Ц.Цэрэнпунцаг, дархан аварга Г.Өсөхбаяр, улсын заан Д.Бямбадорж нар дархан аварга Д.Дамдинд хүндэтгэл үзүүлж байгаа нь.

Ардын хувьсгалын баяр наадмын үндэсний бөхийн барилдаанд завсаргүй таван удаа түрүүлсэн анхны аварга Д.Дамдин ид барилдаж байх үедээ “гарлаа, өрлөө, давлаа” гэж гурван үгээр тайлбарлуулж байлаа. Мөн Монгол циркийн хүч тамирын үзүүлбэрийг хийхдээ 850 кг өргөж дээд амжилт тогтоож байв.

Зургийн тайлбар: Урд эгнээнд зүүн гар талаас Хөвсгөл аймгийн Цагаан-Үүр сумын харьяат, улсын аварга Ж.Цэвээнравдан, Булган аймгийн Хангал сумын харьяат, дархан аварга Б.Түвдэндорж, Архангай аймгийн Цахир сумын харьяат, даян аварга Н.Жамъян, Говь-Алтай аймгийн Жаргалан сумын харьяат, дархан аварга Ш.Батсуурь, арын эгнээнд зүүн гар талаас Увс аймгийн Хяргас сумын харьяат, дархан аварга Х.Баянмөнх, Булган аймгийн Сайхан сумын харьяат, даян аварга С.Цэрэн, Төв аймгийн Эрдэнэсант сумын харьяат, дархан аварга Ж.Мөнхбат, Хөвсгөл аймгийн Цагаан-Үүр сумын харьяат, дархан аварга Д.Дамдин нар.

Эх сурвалж: http://www.photonews.mn/post/26121.html


Фото агшин

Хорвоо ертөнц, дурангийн нүдээр....

  1. Авто Машин сонирхогчдод

    05Aug
    by Миний_Бодол
    by Миний_Бодол
    in Сонирхолтой
    Views 1766 
  2. Гэрэл зураг түүх өгүүлнэ /цуврал-34/

    15Jun
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 3759 
  3. Улс даяар алдаршсан дархан аварга Д.Дамдин

    13Jun
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 3715 
  4. Гэрэл зураг түүх өгүүлнэ /цуврал-33/

    12Jun
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 3990 
  5. Эгэл амьдралыг энгийн дүрслэлээр

    10Jun
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 3402 
  6. Төмөр зам дагасан хөгжил

    10Jun
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 3038 
  7. Зэрлэг амьтдын гайхамшигт гэрэл зургууд

    09Jun
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 2881 
  8. Гэрэл зураг түүх өгүүлнэ /цуврал-32/

    09Jun
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 4064 
  9. No Image

    Алдартнуудын гэрийг сонжихуй

    08Jun
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 1183 
  10. Мадридад эрэгтэй хүн автобус, метронд алцайн суухыг хориглолоо

    08Jun
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 1248 
  11. Хакухо Даваажаргал “Монгол тулгатны 100 эрхэм” нэвтрүүлэгт уригджээ

    07Jun
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 1317 
  12. Дэлхийн шилдэг удирдагчид залуу насандаа, энд хэн хэн байна вэ?

    06Jun
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 650 
  13. Дэлхийн шилдэг удирдагчид залуу насандаа, энд хэн хэн байна вэ?

    06Jun
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 508 
  14. ФОТО: Алдартнуудын бага нас

    01Jun
    by MGLMEDEE
    by MGLMEDEE
    in Сонирхолтой
    Views 1599 
  15. Гэрэл зураг түүх өгүүлнэ /цуврал-29/

    24May
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 1716 
  16. Сэргэн мандалт

    23May
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 1288 
  17. Гэр бүлийн амьдрал: Төсөөлөл ба бодит байдал

    22May
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 965 
  18. Гэр бүлийн амьдрал: Төсөөлөл ба бодит байдал

    22May
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 962 
  19. Гэрэл зураг түүх өгүүлнэ /цуврал-28/

    18May
    by Radio
    by Radio
    in Радио зочид
    Views 2639 
  20. Далайн гүн дэх музайн үзмэр “Аризона”

    18May
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 1719 
  21. Үндэсний супер лигийн плей-оффын тоглолтууд эхэллээ

    18May
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 611 
  22. No Image

    Арван жилд зааж байгаагүй 20 зүйл

    18May
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 637 
  23. No Image

    Дэлхийн алдартай эмэгтэйчүүд 2000 оны үед

    17May
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 624 
  24. Сөүлийн загварын долоо хоног дахь street style

    17May
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 1002 
  25. Таныг төөрөгдөлд оруулах зургууд

    15May
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 923 
  26. Бэр гуйх аймшигтай бас сонирхолтой уламжлал

    15May
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 1940 
  27. Румын гэрэл зурагчин Дэлхийн бүхий л эмэгтэйчүүдийн гоо сайхныг гэрэл зургаар илэрхийлжээ

    10May
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 1342 
  28. Нидерланд дахь хүний бие музей

    10May
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 1144 
  29. Гэрэл зураг түүх өгүүлнэ

    09May
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 1796 
  30. Ялалтын баярт зүтгэсэн Монгол морьд

    08May
    by Radio
    by Radio
    in Сонирхолтой
    Views 2405 
  31. No Image

    ФОТО: “Мет Гала 2017″ буюу ОДДЫН ЭТГЭЭД ГОЁЛ

    05May
    by MGLMEDEE
    by MGLMEDEE
    in Сонирхолтой
    Views 637 
  32. “Met Gala” шоуг чимсэн богино үстнүүд

    05May
    by MGLMEDEE
    by MGLMEDEE
    in Сонирхолтой
    Views 898 
  33. Бүсгүй танд хэрэг болох хувцаслалтын 10 зөвлөгөө

    29Apr
    by Сүрэн
    by Сүрэн
    in Сонирхолтой
    Views 988 
  34. Бүх цаг үеийн хамгийн сайхан эмэгтэй Одри Хепберн намтар түүхээс

    28Apr
    by Сүрэн
    by Сүрэн
    in Сонирхолтой
    Views 1392 
  35. Кардашиан өгзөгнөөсөө болж 100 мянган дагагчаа алдав

    28Apr
    by Сүрэн
    by Сүрэн
    in Сонирхолтой
    Views 1521 
  36. Хэзээ ч харж байгаагүй түүхэн гэрэл зургууд /цуврал-2/

    28Apr
    by Сүрэн
    by Сүрэн
    in Сонирхолтой
    Views 1679 
  37. Гэрэл зураг түүх өгүүлнэ /цуврал-23/

    27Apr
    by Сүрэн
    by Сүрэн
    in Сонирхолтой
    Views 1458 
  38. Энэ зуны хумс будалтын тренд

    27Apr
    by Сүрэн
    by Сүрэн
    in Сонирхолтой
    Views 624 
  39. Түүхэн гэрэл зургийн сонирхолтой цуглуулга

    26Apr
    by Сүрэн
    by Сүрэн
    in Сонирхолтой
    Views 897 
  40. Рианна хатан хаан Элизабетийг доромжилсон хэмээн шүүмжлүүлэв

    25Apr
    by Сүрэн
    by Сүрэн
    in Сонирхолтой
    Views 1261 
  41. Дуучин Ука багадаа ийм хүүхэд байжээ

    25Apr
    by Сүрэн
    by Сүрэн
    in Сонирхолтой
    Views 1197 
  42. Өвөр Монголын аялал жуулчлалын гэрэл зургийн үзэсгэлэнгээс шагнал хүртсэн зургууд

    24Apr
    by Сүрэн
    by Сүрэн
    in Сонирхолтой
    Views 1276 
  43. “Хүслийн хавар” хүүхдийн гар зургийн үзэсгэлэн БНСУ-ын ЭСЯ-нд нээлтээ хийлээ

    19Apr
    by Сүрэн
    by Сүрэн
    in Сонирхолтой
    Views 7335 
  44. Майли Сайрус хакердуулав

    13Apr
    by Сүрэн
    by Сүрэн
    in Сонирхолтой
    Views 1977 
  45. Adidas бренд Эртний Монгол бүсгүйн өөртөө урласан гутлаас санаа авсан уу

    13Apr
    by Сүрэн
    by Сүрэн
    in Сонирхолтой
    Views 1810 
  46. Холливуудын хамгийн их үзэн ядагчтай одод

    13Apr
    by Сүрэн
    by Сүрэн
    in Сонирхолтой
    Views 1183 
  47. Эзэгтэй нарын болгоомжгүй үйлдлүүд

    11Apr
    by Сүрэн
    by Сүрэн
    in Сонирхолтой
    Views 949 
  48. Гэрэл зураг түүх өгүүлнэ

    11Apr
    by Сүрэн
    by Сүрэн
    in Сонирхолтой
    Views 1911 
Board Pagination Prev 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ... 30 Next
/ 30