Радио Нийтлэл







  • (*.201.20.156) Уншсан 628 vote 0 Коммент 0
    ?

    Shortcut

    PrevӨмнөх Бичлэг

    NextДараах Бичлэг

    Larger Font Smaller Font Дээш Доош Go comment Хэвлэх Файл оруулах
    ?

    Shortcut

    PrevӨмнөх Бичлэг

    NextДараах Бичлэг

    Larger Font Smaller Font Дээш Доош Go comment Хэвлэх Файл оруулах

    4svn489n5l0q78h2pc53qnlfh8_b.jpg

    Хүмүүс бид аргалийг хонь, чоныг нохой, бодонг гахай болтол нь гаршуулсан.

    Зэрлэг амьтад тийнхүү "хүнд дасах" өөрчлөлтийн цаана

     

    – Хүн яагаад үсрэнгүй хөгжиж чадсан бэ?
    гэсэн  асуултын хариултад түлхүүр болохуйц,   өнөөгийн генетикийн суурь ойлголтыг дахин шинэчлэх хэмжээний том нууц агуулагдаж байдаг аж.

    Амьтдын хувьсал "генийн гэнэтийн өөрчлөлт" буюу мутацийн замаар явагддаг гэдэг нь өнөөгийн генетикийн суурь ойлголт юм.

    Гэтэл мутаци үүсэх магадлал "100 саяд 1 удаа" буюу туйлын ховор тохиолддог. Дээр нь мутац болгон амжилтанд хүрдэг үү гэвэл үгүй. Тэгэхээр ийм өөрчлөлтийг хүлээвэл амьтдын хувьсалд тоймгүй их цаг хугацаа шаардагдах болно.
     

    Одоогийн байдлаар хүний хөгжил байтугай нохойны хөгжлийг ч бүрэн тайлж чадаагүй байна. Гэтэл нохой бол ердөө 15,000 жилийн өмнө чононоос салаалсан өөрчлөлт шүү дээ.

     

     

    Оросын Шинжлэх ухааны академи хувьсал ба мутацийн асуудлыг нухацтай судалж иржээ. Тэд зэрлэг үнэгийг тэжээвэр амьтан болгох туршилт хийж.
    Ердийн зэрлэг үнэг бол туйлын сонор сэрэмжтэй амьтан бөгөөд, хүнийг бол нэг нүдээрээ ч үзэхгүй. Барааг нь харах төдийд л чавхдаад өгнө, буланд шахаад барих гэвэл бүр буцаж ноцно.

    Гэхдээ төрөлхийн ийм хажиг үнэгнүүд дунд тун ховор тохиолдлоор "хүнээс айдаггүй" үнэг бас байна. Оросын академи тийм үнэгнүүдийг түүж цуглуулаад, хооронд нь үржүүлсээр "нохой шиг" үнэг гаргаж авсан аж.

    Энэ судалгааг бүр анх социализмын үед Дмитрий Константинович Беляев гэгч эрдэмтэн эхлүүлсэн түүхтэй.

     


    Хуучин Зөвлөлтөд үнэгний арьсан пальто хийхийн тулд үйлдвэрт зэрлэг үнэг тэжээдэг байв. Тэдний дунд ганц нэг хүнээс айдаггүй үнэг байхыг Беляев ажиглаад
    – Мутаци биш байгаа?
    гэсэн эргэлзээ төрж, юутай ч тэдний генийг судалъя гэж бодсон юм байх.

    Гэтэл тухайн үеийн Сталины Орос ген гэдгийг огтоос хүлээн зөвшөөрсөнгүй. "Төрөлхийн үл хувирах ген" гээчийг хүлээн зөвшөөрчих юм бол хүмүүс юунд ч чармайх зүтгэлгүй болно гэж болгоомжилсон хэрэг. Ингээд үнэгний генийг судлах гэсэн Беляевийн судалгааг хүчээр зогсоов.

    Тэгж байтал Сталины хамгийн их ач холбогдол өгч байсан газар тариалангийн салбарын мэргэжилтэн Трохим Денисович Лисенко гэгч гарч ирэн, генийг бүх талаар үгүйсгэж "хичээл зүтгэл байвал юунд ч хүрч болно" гэсэн үзэл дор өвөл суулгадаг учиртай буудайн үрийг хавар суулгах гэж оролдож гэнэ. Мэдээж оролдлого бүтэлгүйтэж, Зөвлөлтийн газар тариалан Лисенкогийн удирдлага дор навс унав.

    Ингэж явсаар Сталин ч үхэж, Лисенко ч үхэж, Зөвлөлт засаг бага багаар генийг хүлээн зөвшөөрдөг болж, Беляевт судалгаагаа дахиж эхлүүлэх боломж олдсон гэдэг.

     


    Тэгтэл уг судалгааны сүүлийн үеийн үр дүн тун сонирхолтой болж иржээ. Хүнд элэгтэй үнэгнүүдийн үр төл үржих тусам түүн доторхи хүнд элэгтэй үнэгний хувь хэмжээ ихсээд ирж. 6 дахь үеийн үр төл дотор 1.8% байсан нь 50 дахь үе дээрээ ирэхэд 85% хувьд хүрэв. Энэ бол "100 саяны 1"–д болдог генийн мутациар тайлбарлахын аргагүй өндөр хурд юм.

    Тэжээвэр болсон үнэгэнд сүүл нь цагираглах, чих нь соотойх, толгой нь булцайх гэх мэтийн нийтлэг шинжүүд ажиглагдав. Тэжээвэр болсон нохойнуудад ч бас ийм шинж байдаг. Үнэндээ эд бол үнэгний гаварт  байдаг шинж тэмдэг юм. Өөрөөр хэлбэл хүнээс айдаггүй үнэг гэдэг нь том болсон ч хүүхдээрээ байгаа үнэгнүүд ажээ.  Амьтад нас бие гүйцэхийн хэрээр стрессний гормон ихээр ялгаруулах болдог. Тэгээд түүнийхээ ачаар сонор сэрэмж нь өндөрсөж, гаднаас биеэ хамгаалдаг аж. Жишээ нь чоно гэхэд төрөөд 5 дахь 7 хоногоосоо сонор сэрэмжтэй болж эхэлдэг.

    Тэгтэл тэжээвэр амьтдын сонор сэрэмж нь олигтой  хөгждөггүй бөгөөд тэр чигтээ "хүүхдээрээ" л яваад байдаг гэнэ. Тийм амьтад юунаас ч айдаггүй. Арслангийн зулзага ч гэсэн муур шиг л хүнд дасдаг.

     


    Хүүхэд гэдэг туйлын сониуч зантай тул анх удаагаа харсан юуг ч бай тойроод өнгөрч тэсдэггүй. Тийм шинж чанар нь оюун ухааны хөгжилд маш чухал  нөлөө үзүүлж , шинэ болгоныг дор нь өөриймшүүлдэг. Үүнийг та бусдаар хэлүүлэлтгүй өөрийн хүүхэд дээрээ ч хангалттай ажигласан биз. Хүний хүүхдийн тархины хөгжил гайхалтай хурдан бөгөөд гадаад хэлийг ямар ч том хүнээс хурдан сурах чадвартай байдаг.

    Гэвч нөгөө талаар хэт сонор сэрэмжгүй байдал нь аминд халтай тул ямар ч амьтдын хувьд хүүхдийн сониуч хандлагаар оюунаа хөгжүүлэх хугацаа дуусах өдөр ирж, , түүнээс цааш биеэ хамгаалах талдаа түлхүү хөгжөөд явдаг.

     


    Харин тэжээвэр болсон амьтдын хувьд хэзээд аюулгүй орчинд байх тул хөгширтлөө хүүхэд хэвээрээ байж чаддаг байна. Түүнийгээ дагаад оюуны хөгжил ч эрс хурдасдаг бөгөөд үнэг хүртэл нохойноос дутахааргүй сургуультай болж чаддаг гэнэ.


    Эдгээр өөрчлөлтүүдийг "генийн өөрчлөлт" бус, "Epigenetics өөрчлөлт" гэж үзэж байгаа юм. Epigenetics гэдэг нь "генийн (genetic) гадна тал, цаад тал (epi)" гэсэн утгатай буюу, генийг өөрийг нь биш "генийн үйл ажиллагаа"–г заасан нэршил юм.

    Компьютерээр зүйрлэвэл генийг компьютрийн эд анги (hardware) гэвэл эпигенетик нь түүнд суулгасан програм хангамж (software) гэсэн үг. Тэгэхээр генийн өөрчлөлт буюу мутаци нь компьютрийг өөрийг нь өөрчлөх, эпиөөрчлөлт нь програм хангамжийн шинэчлэлт (update) гэсэн үг болно. Мэдээж  ийм төрлийн өөрчлөлт мутациас хамаагүй богино хугацаанд өрнөх боломжтой тул, мөнөөх үнэгнүүд дээр явагдсан өөрчлөлтийг эпигенетиктэй холбоотой гэж үзэж байгаа юм.

     


    Энэхүү эпигенетик гэх ойлголтыг хүн болон шимпанзе хоёрыг харьцуулахад ч ашиглаж болно.

    Хүн, шимпанзе хоёрын ген нь 98% хүртэл ижилхэн гэдэг. Ердөө хоёрхон хувиар зөрдөг хэрнээ яагаад хоорондоо ийм өөр байна вэ?


    Судлаачид үүнийг мөн л эпигенетиктэй холбож үзэж байна.

    Хүний "хүүхэд нас"  шимпанзегийнхээс хамаагүй урт. Хүний хүүхдийн дэргэд шимпанзегийн хүүхэд дороо нас бие гүйцэж, оюуны өсөлт нь ч тэгэсгээд зогсдог. Энэ хоёрын оюуны чадавхийн зөрөөг үүсгэж байгаа нь "хүүхэд насных нь хугацааны урт" аж. . Тэгэхээр  хүүхэд нас урт байх тусмаа, оюун ухаан илүү өндөр хөгждөг байх нь.



    Тэжээвэр амьтдаас иргэншил хэрхэн үүссэн тухайд ч сонирхолтой хариултууд олж харж болдог.

    Магадгүй анхдагч хүмүүс  өнөөгийн биднээс илүү сонор сэрэмж өндөртэй байсан биз  (аягүй бол эртний хүмүүс амьтдаас дутахгүй газар хөдлөлтийг мэдрэх зөнтэй ч байсан байж мэднэ). Тийм сонор сэрэмжтэй хүмүүс харилцан нэг нэгнээсээ хүртэл болгоомжлоод байвал харилцаа болон иргэншил үүсэхэд хэцүү. Харин тийм өндөр сонор сэрэмжтэй хүмүүс дунд ганц нэг хүүхдээрээ нөхөд байсныг  үгүйсгэх газаргүй. Тэдгээр маанагдуу нөхдөөр дамжуулж хүний нийгмийн харилцаа холбоо өргөжсөн байж болох юм гэсэн санаа.

    Чонын зарим үр удам  нохой болсон нь ч гэсэн тохиолдлоор хүн дээр ирсэн цөөн тооны хүүхдээрээ чононуудаас эхтэй байж ч мэднэ. Дашрамд хэлэхэд чоно нохой хоёрын ген нь 100% ижилхэн гэдэг.

     



    "Хүүхдээрээ" гэх үгэнд юм мэдэхгүй, нялхаараа маягийн нэг талаар басамжилсан өнгө аяс агуулагддаг үнэндээ "хүүхдээрээ" хүмүүсийн ачаар бид өдийг хүртэл хөгжиж ирсэн байж ч мэдэх нь ээ.

    Монголчуудыг элэгсэг дотно, орчиндоо дасамтгай, гэнэн итгэмтгий гэх зэргээр ярьдгаас үзвэл бид харьцангуй "хүүхэд зантай" ард түмэн байж магадгүй юм. Хэрэв тийм бол энэ нь бидний харин ч сайн зүлгэж тордвол зохих хамгийн том давуу тал ч юм билүү.

    100-хан жилийн дотор европ алхаа сурч, 20 жилийн дотор америк сэтгэлгээ суусан бидний нүүдэлчид, бусдыг хардаж хавчих зандаа дийлдээд сониуч зангаа гээчих вий дээ.

     


    Сонор сэрэмж гэдэг амьд явахад тустай ч хөгжин дэвшихэд чөдөр болно.
    – Хэрхэн болгоомжтойгоор сониучирхах  вэ?
    гэдэг л "Хөгжих үү, хоцрох уу"- г шийдэх торгон зааг бололтой. 

     

     

    Эх сурвалж: www.everyday.mn

    ?

    1. Тайлбарлаж чадаагүй хүн төрөлхтөний нууцлаг 10 араншин

              Хүн маш олон янзын ааш авир гаргадаг. Бидний өөрсдийгөө харуулах илэрхийлэл өөр өөр утгатай. Хэн нэгэн өөрсдийн минь тухай ярьж байхад бид ичингүйрдэг. Мухар сүсэгээсээ болж толь хагалах, хар муур харахыг цээрлэдэг. Эдгээр араншин н...
      Date2017.01.10 ByСүрэн Views1290
      Read More
    2. ХҮҮХЭД НАС урт байх тусам ОЮУН УХААН илүү хөгждөг

      Хүмүүс бид аргалийг хонь, чоныг нохой, бодонг гахай болтол нь гаршуулсан. Зэрлэг амьтад тийнхүү "хүнд дасах" өөрчлөлтийн цаана   – Хүн яагаад үсрэнгүй хөгжиж чадсан бэ? гэсэн  асуултын хариултад түлхүүр болохуйц,   өнөөгийн генетикийн суурь...
      Date2017.01.10 ByСүрэн Views628
      Read More
    3. Яагаад уйлах эрүүл мэнд болон хувь хүний хөгжилд чухал вэ?

                 Хүн төрөлхтөн л ганцхан уйтгар гунигийг мэдэрдэг амьтан биш гэдгийг та мэдэх үү?          Энэ дэлхийн ихэнх амьтад уйтгар гуниг, цөхрөл, ганцаардалаа өөр өөрийнхөөрөө илэрхийлдэг. Бүхий л эх хөхтөн амьтан өөрсдийн үр төлөө алдсан...
      Date2017.01.10 ByСүрэн Views450
      Read More
    4. Бүтээгдсэнээсээ хойш хэзээ ч сайжруулаагүй долоон бүтээгдхүүн

             Одоогоос яг 143 жилийн өмнө америкийн Иллинойс мужийн фермер Жозеп Глидден өргөст тор бүтээснийхээ патентыг 1873 оны аравдугаар сарын 27-нд авч байсан бол энэ торыг өнөө хүртэл яаж өөрчлөөгүй, сайжруулаагүй ард иргэд ч , цэргийнхэн ч...
      Date2017.01.10 ByСүрэн Views934
      Read More
    5. Хайрцаглагдсан сэтгэлгээ ба хөгжингүй сэтгэлгээ

            Аливаа хүн асуудал бэрхшээлтэй нүүр тулгарахаараа “Гарцаагүй байдал” хэмээн бууж өгч байгаа бол “fixed mindset” буюу хайрцаглагсан сэтгэлгээтэй байгааг илтгэнэ.       Хайрцаглагдсан сэтгэлгээ хүний шийдэл гаргах санаачилга, бүтээлч ба...
      Date2017.01.09 ByСүрэн Views585
      Read More
    6. Контемпорари урлаг гэж юу вэ

                МҮОНРТ-ийн "Монголын мэдээ" сувгийн "Өглөөний мэдээ" Контемпорари урлагийн талаар сурвалжилж, зочинтой ярилцлаа.     Эх сурвалж: www.mnb.mn
      Date2017.01.06 ByСүрэн Views476
      Read More
    7. Хамгийн чухал нь хөгжим, тэгээд хоол унд, дараа нь бүсгүйчүүд

                “Миний хувьд хамгийн чухал нь хөгжим, тэгээд хоол унд, дараа нь бүсгүйчүүд. Яг л ийм дараалалтай байдаг” хэмээн өгүүлсэн нэгэн алдарт дуучин хэн болохыг уншигч та бүхэн бараг мэдэж байгаа буй заа. Дэлхийд гайхагдсан их амжилтад хү...
      Date2017.01.03 ByСүрэн Views682
      Read More
    8. Өдөрт 10 минут хөх харвал 5-7 жилээр нас уртасдаг гэнэ

                             Хэрвээ эр хүн өдөр бүр өөртөө цаг гаргаад эмэгтэй хүний гоо сайхан нүцгэн цээжийг 10-хан минут тольдвол энэ нь сэтгэл санааг сэргээгээд зогсохгүй эрүүл мэндэд ч тустай болохыг Английн нэр хүндтэй  "The New England Jour...
      Date2017.01.02 ByСүрэн Views1085
      Read More
    9. Хемсворт Майлид ээмэг хийж өгчээ

                         Австрали жүжигчин Лиам Хемсфорт өөрийн гараар урласан ээмгийг амраг хайрт Майли Сайруст бэлэглэжээ. Хайртынхаа урласан эдлэлүүдээр гангарсан зургаа Майли Инстаграм хуудсандаа оруулж хүмүүст гайхуулсан байна.        "Надад ...
      Date2016.12.30 ByСүрэн Views485
      Read More
    10. Эхнэрүүд нөхрөө араар нь тавьдаг 10 шалтгаан

        10. Секс хангалтгүй байх Урьд нь юу ч болж байсан хамтдаа байж бүхнийг туулна гэж боддог байсан залуугийн бодол чинь үр хүүхэдтэй болж ирэхийн үед өөрчлөгдөж, чи ядарч сексээс илүү амарч хэвтэх нь илүү хэрэгтэй мэт бодогдох болно. Тэр үед...
      Date2016.12.28 ByСүрэн Views1374
      Read More
    11. Рианна: Хүн бүхэн од шиг гялалзахыг мөрөөддөг

                Дуучин Рианна “Vogue” сэтгүүлийг чимж, ярилцлага өгчээ. Энэхүү ярилцлагыг хүргэж байна. -Хэдхэн өдрийн өмнө Зул сар боллоо. Баяраа хаана тэмдэглэв?   -Зул сарын баяраа би Лос Анжелес хотноо тэмдэглэсэн. Их сайхан баяр болсон.   -Ол...
      Date2016.12.28 ByСүрэн Views397
      Read More
    12. 13 настай биеэ үнэлэгч охины харуусам амьдрал

               13 настай жаахан охин биеэ үнэлж байна гээд төсөөл дөө. Тэрээр балчир гэдгээ зузаан будаг, задгай даашинзаар халхлахыг оролдож, хүүхэн шиг харагдахыг хичээнэ. Гэвч түүнийг хаанаас ч харсан хүүхэд гэдэг нь үйл хөдлөл, инээмсэглэлээс...
      Date2016.12.28 ByСүрэн Views2033
      Read More
    13. Согтуугийн нүдэнд хүүхэн болгон дур булаам харагддагийн учир

               Согтуу эрийн нүдэнд хүүхэн болгон яагаад дур булаам харагддагийн нууцыг эрдэмтэд нээжээ. Энэ нь согтууруулах ундаа юмыг баримжаалах чадварыг самууруулдагтай холбоотой аж. Британийн Ройхемптоны их сургуулийн судлаачид нэлээд судалга...
      Date2016.12.26 ByСүрэн Views1261
      Read More
    14. Амьдралд тохиох 10 үнэн

                Хүн насан туршдаа суралцдаг гэдэг. Аз жаргал, зовлон бэрхшээл аль нь ч байсан бид урагшилсаар л, амьдралын төлөө зүтгэсээр л байдаг. Эргээд харахад дурсамж, сургамж дүүрэн зам мөр зурайж байдаг билээ. Хүн бүрийн зам мөр өөр ч авах...
      Date2016.12.23 ByСүрэн Views1033
      Read More
    15. Байлдан дагуулагчид

                Хамгийн олон үзэгчийг дэлгэцийн өмнө “уяж”, долоо хоног бүр шинэ дугаараа хүргэж буй “Авьяаслаг монголчууд-2016” шоу нэвтрүүлгийн финалын шалгаруулалт ирэх долоо хоногт болно. Олон чадварлаг уран бүтээлч, сонирхолтой авьяастнууд ө...
      Date2016.12.23 ByСүрэн Views849
      Read More
    16. Улс орнууд шинэ жилийн баяраа хэрхэн угтдаг вэ

                   Шинэ жилийн баяраар аяга, шил шаазан хагарвал сайныг бэлгэддэг гэж оросууд хэзээнээс ч юм бэ итгэсээр ирсэн. Ийм “моод”-ыг нэг хэсэг монголчууд дэлгэрүүлсэн түүх бий. Үнэн, худлыг нь мэдэхгүй, ямартай ч иймэрхүү зан үйл гэх үү,...
      Date2016.12.23 ByСүрэн Views420
      Read More
    17. Хүүхдийнхээ уруул дээр бүү үнс

                    Насанд хүрсэн хүний аманд агуулагдах 700 төрлийн бактери хүүхдэд шүлсээр дамжиж очдог. Шүлсээр дамжих нянгийн уршигийг багасгахын тулд нэгдүгээрт хүүхдийнхээ хоолыг зажилж өгөхгүй, халбагыг нь амандаа хийхгүй байх, хоёрдугаарт...
      Date2016.12.22 ByСүрэн Views654
      Read More
    18. Тэнэг шавийн тэрсүүд багштайгаа хэлцсэн үгсээс

        -Багш, багш.. Урьд орой та яагаад айлын эзэгтэйн засаж өгсөн орон дээр нь унтсангүй, гадаа бараан дээр чичирч хонохыг эрхэмд үзэв? Таныг үргэлж ийн хатуужлийг эрхэмлэдгийг би үл сананам... -Би хатуужлыг эрхэмлэсэндээ гадаа бараан дээр даа...
      Date2016.12.22 ByСүрэн Views968
      Read More
    19. “Нүүдлийн соёл иргэншил”

      Нүдээр үзсэн гэрчийн тэмдэглэл Өнгөрөгч зун хүүхдүүдтэйгээ “Аварга-тосон” нууранд хэд хоног амарлаа. Зууртаа Хэнтий аймгийн хоёр сумаар орлоо. Өдөртөө нууранд умбаж биеэ шарчихаад орой нь майхнаа хээр барин амарч байлаа. Хэрлэн ...
      Date2016.12.21 Byjiriin Views381
      Read More
    20. Зүүд зөнтэй

      Зүүд түүний учир шалтгааныг шинжлэх ухаан тогтоож чадаагүй өдийг хүрснээс энэ тал дээр хийсвэр өнцгүүд илүүтэй давамгайлдаг. Зүүдний тайлал, зөн ёр, за тэгээд хоёр дах бие, зэрэгцээ ертөнц мэтийн зүүдтэй холбодог идеал санаанууд түгээмэл. Т...
      Date2016.12.21 Byjiriin Views1693
      Read More
    Board Pagination Prev 1 ... 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 ... 42 Next
    / 42

         Радио Нийтлэл