?

Shortcut

PrevӨмнөх Бичлэг

NextДараах Бичлэг

Larger Font Smaller Font Дээш Доош Go comment Хэвлэх
?

Shortcut

PrevӨмнөх Бичлэг

NextДараах Бичлэг

Larger Font Smaller Font Дээш Доош Go comment Хэвлэх

Аугаа их Эх орны дайны жилүүдэд монголчууд 500 мянган морио зөвлөлтийн улаан армид бэлэглэж, худалдсан. Дайны жилүүдэд үндсэндээ монголоос ирсэн тэр морьдоор морин цэргийн долоон корпус байгуулж энэ ангиуд дайны дөрвөн жилд фронтын зам туулж Берлин хүрсэн юм.
Морин цэргийн 35 дугаар хорооны танк эсэргүүцэх тоотын дарга явсан, гвардийн ахлагч, комсомолын зохион байгуулагч Өлзийжаргал Дондуков монгол морьдын тухай ингэж дурссан байна. 

“Би 1941 оны арванхоёрдугаар сарын хүйтэн өвлөөс эхлэн ЗХУ-ын баатар Доватовын захирсан гвардийн хоёрдугаар корпусын бүрэлдхүүнд байлдаж германы Эльба мөрөн хүртэл явсан. Дайны бүхий л хугацаанд би таван монгол морь сэлгэж унасан, дөрөв нь баатарлагаар амь үрэгдсэн бол сүүлийнхийг нь би  Эльба мөрнөөс усалсан юм. 
Манай корпус дайны жилүүдэд дайсны гүн ар талд дөрвөн ч удаа гарч баатарлагаар тулалдсан. 1941 онд Москвагийн дэргэд, 1942 онд Смоленскийн ойд, 1943 онд Десна мөрний тэнд Брянскийн ойд, мөн Белоруст Полесскийн намагт.  Ийм хүнд үед бэлэн тэжээлгүй байхад монгол морь  цасан дороос л идшээ олоод идчихдэг. Цасыг нь малтаж бэлтгэхийн ч хэрэггүй өөрөө туурайгаараа малтаж байгаад хооллоно, алсын зам туулахдаа сайн. Намаг, гол туулахдаа чадварлаг. Дайсны суманд өртөөд амьсгал хурааж байхдаа ч эзнээ л харж янцгааж байдаг. Энэ үед нь чухам л эрлэгийн элч ирчихээ юм болов уу гэмээр элэг эмтэрдэг юм. Эзэн нь байлдаанд алуулсан юм уу, шархадсан бол монгол морь хэзээ ч эзнээ орхидоггүй, дэргэд нь зогсч байдаг юм даа. Гол гаталж байхад талд яваа биш давхиж болохгүй, энд тэндгүй их бууны сум тусч ус өндөр өндөр оргилж байхад хөөрхий морьд тургилаад л, үсчээд л хүмүүс хашгираад аймшигтай, өрөвдмөөр. 

 

 

Днепр мөрнийг гаталж явахад  дэргэд минь сум тусч хоёр метр хэртэй ус дээш олгойдоод л би мориноосоо уначихлаа. Сэхээ аваад хартал миний морины сүүл харагдана. Түүнээс хоёр гараараа зуураад л явсаар Днеприйн баруун эрэг дээр эв эрүүл гарсан. Харамсалтай нь ингэж тэр их мөрнөөс намайг аварсан морь минь цаашаа давшилтад орох үеэр дайсны пулемётын галд өртөж үхсэн дээ. Яг  амь тавьж байхдаа намайг харж байсан тэр өрөвдөлтэй нүдийг нь би өнөө ч мартдаггүй юм. Тэгэхэд хөөрхий минь өөрөө хэзээ ч эргэж очиж чадахгүй монголын уудам талаа л харж байсан байх гэж боддог. 
Дайны хүнд жилүүдэд гал ус, гамшиг туулж хатуужсан тэр эрэлхэг цэргүүдээс олон хүн хайртай дайчин хүлгээ  үхэхэд нулимс дуслуулан зогсч байхыг би харсан. 
Одоо ч би миний хүлэг болж Москвагийн дэргэд, Смоленскийн ой, Белорус дахь Полесскийн намаг, Украины тал, Польшийн Сандомирмын талыг гал  цусан дундуур туулан миний амийг аварч явсан таван сайхан морио бэлэглэсэн монгол хүний тэр сайхан сэтгэлийг хэзээ ч мартахгүй. Ганцхан миний тав ч биш, монголын хэдэн зуун мянган ийм гайхамшигт хүлэг Москвагаас Берлин хүрэх тулааны замыг туулсан юм. 
Эльба мөрний эрэг дээр удаан хүлээсэн ялалтын чимээг сонсон нүдэндээ нулимс цийлэгнүүлэн зогсч байхад гвардийн хурандаа Гладков бидэнд “За залуучууд аа, жинхэнэ хасаг заншлаар одоо морьдоо усалцгаа, Эльба мөрнөөс морио усал” гэж билээ. 
Ийнхүү талын монголын жижиг биетэй чийрэг морьд их ялалтыг авчралцан бүхий л европыг туулж Москвагаас Берлин хүрсэн юм даа” хэмээн дурссан байдаг. 

 

Монголчуудын фронтод бэлэглэсэн монгол морьдод зориулж Москва хотод босгосон хөшөө

?

  1. Д.Хадбаатар аваргад тохиолдсон хөгтэй явдлууд

    Хадаа багадаа их нойртой хүүхэд байж. "Хараагийн харзнаас ус бариад ир" гэж ээж нь явуулах. Тэр чигээрээ алга болчихно. Аргаа барсан эх нь араас нь нэхэж хүрэхүйд мөс, цасан дээр хэвтчихээд хээв нэг унтаж байдаг байжээ. "Гэдэс гүзээ нь гарчи...
    Date2017.06.26 ByAlimaKhash Views1535
    Read More
  2. Та үүнийг зөвхөн Хятадад л харна

    1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28
    Date2017.06.22 ByAlimaKhash Views1733
    Read More
  3. No Image

    Дайны зам туулж Берлин хүрсэн Монгол морины тухай өгүүлсэн ахмад дайчны дурсамж

    Аугаа их Эх орны дайны жилүүдэд монголчууд 500 мянган морио зөвлөлтийн улаан армид бэлэглэж, худалдсан. Дайны жилүүдэд үндсэндээ монголоос ирсэн тэр морьдоор морин цэргийн долоон корпус байгуулж энэ ангиуд дайны дөрвөн жилд фронтын зам туулж...
    Date2017.06.22 ByAlimaKhash Views1055
    Read More
  4. Хэрэв хүн төрөлхтөн устаж үгүй болбол дараа нь дэлхийд юу болох вэ

    Хүн төрөлхтөн байгалийн баялгийг ийм шуналтай, ийм хурдтайгаар ашиглах тусам дэлхийн мөхлийн тухай яриа хэтрүүлэг биш болж мэдэхээр байна. Хүрээлэн буй орчны бохирдлоос шалтгаалан хүн төрөлхтөн мөхөж сөнөх аюул нь бүрэн боломжтой бөгөөд хари...
    Date2017.06.21 ByAlimaKhash Views1301
    Read More
  5. Иван Майский монголчуудын тухай хэрхэн өгүүлэв

    Оросын нэрт эрдэмтэн, алдарт жуулчин, дипломатич Иван Майскийн 1ОО-гаад жилийн тэртээ бичсэн монгол хүний тухай өгүүллийг эрхэм уншигч танаа толилуулж байна. Оросын нэрт эрдэмтэн, алдарт жуулчин, шилдэг дипломатч Иван Майскийн 1ОО-гаад жилий...
    Date2017.06.21 ByAlimaKhash Views1327
    Read More
  6. No Image

    Дэ ван: Цус уснаас өтгөн хэмээн монгол ахан дүүсээ зорьсон юмсан...

    Их хааны шууд удмын сүүлчийн хүн Дэ ван буюу Дэмчигдонров ар, өвөр Монголыг нэгтгэнэ гэсэн Монголын засгийн газрын аманд итгэж ар Монголын хилийг алхсан билээ. Их хааны шууд удмын сүүлчийн хүн Дэ ван буюу Дэмчигдонров ар, өвөр Монголыг нэгтг...
    Date2017.06.21 ByAlimaKhash Views897
    Read More
  7. Сэтгэцийн эмгэгтэй өвчтөнүүдэд эмч нар харгис туршилт хийдэг байжээ

          Филадельфи хотод байрлах нэгэн эмнэлэг 1907 онд ашиглалтад орсон байна. 1966 онд гэхэд тус эмнэлэгт нийт       7000 гаруй хүн эмчлүүлэх болов. Нийт өвчтөнүүдийн 70 гаруй хувь нь сэтгэц мэдрэлийн өвчтэй хүмүүс хэвтэн          эмчлүүлж ...
    Date2017.06.20 ByAlimaKhash Views1069
    Read More
  8. Оросын баячууд хөлбөмбөгийн клуб худалдан авсаар байна

    Оросын бизнесмэн Дмитрий Рыболовлев Францын Monaco Sport Invest компанийн хяналтын багцыг худалдаж авчээ. Ингэснээр тэрбээр хөлбөмбөгийн “Монако” багийн хувьцааны 66.67 хувийг эзэмших болсон байна. Франс пресс агентлаг энэ талаар мэдээллээ....
    Date2017.06.19 ByAlimaKhash Views546
    Read More
  9. No Image

    ...Үгүй энэ Чойбалсан гуай яагаад манайхаар орохоо болио вэ?

    Ингэж асуухад өвөө нэг хачин гөлрөөд л дуугүй болчихсон гэдэг. Үүнээс хойш хэдхэн сарын дараа өвөө баригдсан байгаа юм. Ардын хувьсгалын анхны долоогийн нэг Дансранбилэгийн Догсом Монголын түүхийн бараан цаг үеийн гэрч, хэлмэгдлийн хар шуург...
    Date2017.06.19 ByAlimaKhash Views780
    Read More
  10. Бас дахин тамхины хорын тухай. Сонирхолтой баримтууд

    Одоо тамхи татах нь нийт хүн төрөлхтний хамгийн том асуудал болж байгаа бизээ. Хамгийн янз бүрийнолон аргаар энэ асуудалтай тэмцэж байгаа ч,одоогоор энэ салбарт ямарваа мэдэгдэм ахиц гарч байгаа нь харагдахгүй байна. Тамхи татахтай тэмцэж бу...
    Date2017.06.19 ByAlimaKhash Views442
    Read More
  11. Бидний амьдралыг өөрчилсөн эмэгтэйчүүдийн нээлтүүд

      Дэлхий дахинаа эмэгтэйчүүдийн байгуулсан суу гавъяаг бишрэхгүй байхын аргагүй билээ. Аугаа тэдний ачаар л манай нийгэм илүү энэрэнгүй, ухаалаг түвшинд очсон. Бид үргэлж л эрчүүдийн хийсэн бүтээснийг магтаж, үнэлж биширдэг. Гэтэл бүсгүйчүүд...
    Date2017.06.16 ByAlimaKhash Views637
    Read More
  12. Суут ухаантнуудын тухай хэний ч мэдэхгүй нууцууд

    Дэлхийн тvvхэд арилашгvй ул мєрєє vлдээсэн суут ухаантнуудын алган дээр дэлгэсэн мэт тодхон бас сонирхолтой амьдралд ч гэсэн хэн хvнд мэдэгдэхээс эмээж, сэтгэлийн гvндээ, тогоон дотроо чанадлан нуусаар ирсэн сонирхолтой баримтууд, сэтгэлийн ...
    Date2017.06.16 ByAlimaKhash Views847
    Read More
  13. Дэлхийн түүхийг өөрчилсөн 10 хүн

    Өнөөдөр бидний амьдралыг амар тайван, өнгөлөг гэгээтэй байлгахад чухал үүрэг гүйцэтгэсэн хүмүүс тоо томшгүй олон байдаг. Бид тэдгээр хүмүүсийн тухай судалж, дундрашгүй суут ухаан, дуусашгүй хичээл зүтгэлийг нь бахддаг билээ. Гэхдээ дэлхийг ө...
    Date2017.06.16 ByAlimaKhash Views639
    Read More
  14. АНУ-ын шившигт нууц буюу Кентийн буудлагын үнэн түүх

    Одоогоос 47 жилийн өмнө, 1970 оны тавдугаар сарын 4-нд Огайо мужийн Кент их сургуульд болсон оюутнуудын эсэргүүцлийн жагсаалыг АНУ-ын эрх баригчид хүчээр тараасан түүхтэй. Хүний эрх, эрх чөлөөг дээдэлдэг гэж өөрсдийгөө боддог АНУ-ын эрх бар...
    Date2017.06.15 ByAlimaKhash Views1002
    Read More
  15. Нарнаас 150 сая жилээр “ах” нууцлаг солир

    Австралийн Мурчисон хотын ойролцоогоос олдсон солир панспермийн (Амьдралын эх үүсвэр сансраас тээгдэн ирсэн гэж үздэг) онолыг баримтлагчдад гэнэтийн бэлэг барьсан юм. 1969 онд дэлхий дээр унасан тус солироос одоогийн байдлаар 14 мянган орга...
    Date2017.06.15 ByAlimaKhash Views598
    Read More
  16. Дэлхийн түүхийг өөрчилсөн Н.Хрущев, Р.Никсон нарын хэрүүл

    ЗХУ-ын Ерөнхийлөгч Н.Хрущев Москва дахь АНУ-ын ЭСЯ-ны байранд зочлон очоод байсан үе. АНУ-ын дэд Ерөнхийлөгч Р.Никсон ЭСЯ-ныхаа гал тогтоог орос анддаа танилцуулж байх үед болсон хэрүүл хоёр улсын ард иргэдэд нөлөөлсөн гэвэл та итгэх үү. Ол...
    Date2017.06.15 ByAlimaKhash Views586
    Read More
  17. No Image

    Адриана эх.

    Сайхан түүх. Адриана эх. (Малышева) (1921-2012) . Гэлэнмаа, Эх орны дайны үед тагнуулч, анхны тийрэлтэт пуужингийн хөдөлгүүрийн зохион бүтээгч. Наталия Владимировна Малышева -- Крымд төрсөн тосгоны эмчийн охин байв. Сувилагчын курс төгссөн. ...
    Date2017.06.14 ByAlimaKhash Views377
    Read More
  18. Ирээдүйгээс ирсэн хүн буюу нууц нь тайлагдаагүй гэрэл зураг...

    2011 оны хавар Канадын  "Bralone Pioneer Museum" нэртэй музейд 1941 онд болсон гүүрийн нээлтийг буулгасан гэрэл зураг олны анхаарлыг татаж улмаар маргаан дэгдээжээ. Зураг дээр олны дунд нэг залуу зогсоно. Түүний зургийг харсан хүмүүс ирээдү...
    Date2017.06.14 ByAlimaKhash Views1053
    Read More
  19. Бидний эцэг эхээсээ өвлөж авдаг 10 зүйл

    Та яг ээжтэйгээ адилхан бор нүдтэйгээс гадна, аавтайгаа ижилхэн урт хөлтэй юу? "Яагаад тэгтлээ адилхан байдаг юм бол?" хэмээн гайхаж л байсан биз дээ? Тэгвэл хариулт нь маш энгийн. Бид эцэг эхээсээ генийн тусламжтайгаар зарим зүйлсийг өвлөж ...
    Date2017.06.14 ByAlimaKhash Views560
    Read More
  20. Цагны сурталчилгаан дээр зүү нь яагаад “10:10”-ыг заадаг вэ

    Хэрвээ та ажигламтгай хүн бол энд, тэнд байрлуулсан цагны сурталчилгааны зураг дээр зүү нь дандаа 10 цаг, 10 минутыг заадаг болохыг анзаарсан байх учиртай. Харин яагаад заавал ийм байдаг юм бол гэж бодож үзээгүй байж магад. Сурталчилгаа бүт...
    Date2017.06.08 ByAlimaKhash Views1094
    Read More
Board Pagination Prev 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ... 41 Next
/ 41