1jwg6pffbz9v1ch6jucvsxsvs.jpeg

 

Морь унасан толгойгүй хүн - 6



Фелим өөрийн эзэн Морис Жеральдын дууг эндүүрэлгүй таньжээ .
Ирланд эр гадаа гараад, усан хулгана болтлоо хөлөрч, хар шахуу болсон хүзүү хавиргаар нь хөөс цахарсан хээр морьтой мустангерийг харлаа .
Хээр морь нь ганцаараа биш бөгөөд нэг нөхрөө, нөхрөөч гэж дээ олзлогдогчиыг эмэлийг бүүрэгнээс янгинатал уясан бугуйлын үзүүрт чирч ирэв.
Тэр нь туйлын содон өнгө зүстэй мустанг байлаа . Зэлүүд талд бэлчээрлэж байдаг асар олон зэрлэг адуун сүрэгт ч гэсэн тийм зүстэй адуу ховорхон . Цагаан толботой, хар хүрэн зүсний тэр мустанг яг л цоохор бар шиг юм . Гоё сайхан өнгө зүс нь түүний бие хараанд үнэхээр нийцжээ . Өргөн ханхар цээжтэй, бөмбийсэн бөөрөнхий биетэй, цэх нарийн хөлтэй их сайхан , ёстой л сайхан адууны жишээ болмоор адгуус ажээ . Английн жмирийн адуунаас хамаагүй бага биетэй, өөрийг нь гүйцдэг хээрээсч арай бага боловч зэрлэг адуу дотроо л томд орохоор ажээ . Сайхан амьтан маань Аломын булгийн орчим бэлчээрлэдэг сүрэгт явдаг гүү байв.
Морис мустангер энэ сайхан амьтныг барих гэж гурван удаа салахгүй махран хөөцөлдөөд чадаагүй байжээ . Тэгээд дөрөв дэх удаагаа хөөцөлдөж байж, гүйлгээ цагирагтай урт бугуйлын хүчээр барьж авч, санасан санаандаа хүрчээ . Чухамхүү түүнийг ббарьж авах гэж улайран шимтсэн шалтгааныг зөвхөн мустангераас өөр хэн ч мэдэхгүй байлаа .
Фелим эзнийгээ тийм баясгалантай байхыг нэг ч удаа үзээгүй бөгөөд эзэн нь анд яваад заримдаа тав зургаан морь бариад ирэхдээ ч гэсэн тийм баясганлантай байдаггүй байжээ .
Фелим ч өөрцгүй , сайхь ыидэрт гүү шиг сайхан амьтныг барьж авчирсныг үзсэн удаагүй . Балллахын шилгээний хөтөч, морь сайн мэддэг тэр ч байтугай нь дурыг нь булаамаар сайхан амьтан байлаа .
- Ээ,ээ ура! Бурхан минь, манайи эзэн бидэрт мустанг бариад авч! Яасан сайхан амьтан бэ? Эзэн минт ийм амьтныг хойноос хөөцөлдөх нь аргагүй байж . Чөтгөр аваг! Энэ мустанг манай Баллинослойн яармагт байсан болоосой . Тэгвэл бид дуртай үнээрээ худалдана даа . Үгүй мөн ч сайхан амьтанаа!… Хааш нь аваачих билээ? Морины хашаанд бусадтай нь хамт тавих уу? гэж фелим малгайгааг дээш чулуудан хашгичаж байв.
- Үгүй тэнд аюултай, морьд тангарч өшиглөж мэднэ. Бид энэ мустангийн саравчин дор уяя. Кастро маань зочломтгой эзний ёсоор үүнд байраа өгөөд өөрөө гадаа хоног. Фелим чи ер нь ийм сайхан адуу үзсэн үү?
- Үгүй, Морис гуай минь, би энүүн шиг морийг ерөөсөө үзээгүй . Би Баллибаллахад олон ч омголон аду үзэж билээ . хазаад авмаар сайхан амьтан юм . та үүнийг ер нь унаж үзээгүй биз?
- Үгүй, би зав гарахгүй л үүнтэй ноцолдоно доо . Аятаыхан оролдох хэрэгтэй. Энэ сайхан өнгө зүсий нь гутаачихвал балрах нь тэр . Би сууринд очсон хойноо үүнийг сургаж эхэлнэ.
- Та тийшээ хэзээ явах эгж байгаа юм бэ?
- Маргааш явна. Бид оройдоо цайзанп хүрэхийн тул үүрээр явах хэрэгтэй .
- Яасан сайхан юм бэ? Би зөвхөн өөрийнхөө төлөө биш, бас Морис гуай таны төлөө баярлаж байна. Архиа дуусах шүахсаныг та мэдсэн болуу? Америкийн энэ зальт янкуудыг чөтгөр аваачиих нь яанаа. Тэд мэхлэхдээ сайн юм . Архинп дандпаа юм холиод байсан мөртлөө, бас дүүргэхгүй шүү. тэднээс авсан архи удаан тэсдэггүй нь гайхалтай биш .
- Фелим, архины тухай битгий зов. Өнөө оройдоо уугаад, маргааш дашмагтаа хийж авч явахад хүрэхээр юм үлдсэн гэж бодож байна. Найз минь битгий гунь! Одоо явж зоёноо янзалъяа . Тэгээд сүүлд нь чиний үхтлээ дурладаг тэр архий ёинь худалдаж авах тадаар ярилцамз.
Морис мустангер зөвхөн инээмсэглээд мориноосоо үсрэн буув.
** ** ** **
Бидэрт гүүг саравчинд оруулж, Кастрог модноос уялаа . Фелим түүнийг зохих ёсоор нь цэвэрлэж эхлэв.
Өдрийнхөө явдалд эцэж ядарсан мустангер орон дээрээ хэвтээд өглөө. Тэр хүн энэ барьж ирсэн адууны хойноос хөөцөлдсөн шигээ тийм удаан авд явж нэг насаар үзээгүй байжээ . тэгж цөхрөлтгүй хөөцөлдсөний учрыг өөрөөс нь өөр хэн ч Фелим, итгэлт хүлэг Кастро нь ч энэ орчлон дээр мэдэхгүй ажээ .
Морис мориноос буулгүй хэд хоногоор явчихдаг байсан боловч бидэрт гүүний хойноос зогсоо зайыгүй хөөцөалдсөн сүүлийн гурав хоногт жигтэйхэн ядарсан мөртлөө унтаж ёадахгүй байн байн болсч, нэг юманд ихэд сэтгэл хөдөлсөн бололтой овоохой дотуураа хойшоо урагш холхино.
Хэд хоногийн турш нойр нь хүрэхгүй эргэж хөрөвхөд нь Фелимээр тогтохгүй Тара нэрт нохой нь хүртэл гайхахад хүрчээ .
Хэрэв эзнийх нь тэсч ядан догдолсон баыдал бидэрт гүүг олж харахаас өмөн эхэлснийг мэдээгүй байсансан бол зарц нь эзнийгээ бидэрт гүүг л барих гэсэндээ тэсч ядаад байгаа гэж бодохоор байлаа .
Цайзаас ирснээсээ хойш хэд хоногийн дараа бидэрт мустанг нүдэнд нь өртсөн болохоор энэ түүүний зан байдал өөөрчлөгдсөний шалтгаан болж чадсангүй .
Олсон амжилт нь түүний сэтгэлийг амраахыбн оронд харин ч зовоож байх шиг. Ямар ч байсан Фелим ингэж бодоод нэг тогооноос хоол иддэгийнхээ хувьлд түүний сэтгэл тайвангүй байгаагийн шалтгааныр мэдье гэж:
- Морис гуай та яагаа вэ? Юу болоо вэ? Бурхныг бодож надад хэлж өгөөч гэ асуув.
- Зүгээр ээ, Фелим минь, яагаа чүгүй . Яи юунд надаас ингэж асууж байна вэ?
- Асуулгүй яах вэ? та суурингаас хамгийн сүүлд буцаж ирсэн өдрөөс эхлээд ганц хоёрхон цаг ч дуг хийсэнгүй шүү дээ . Ямар нэг юм таны нойрыг хулжаачихжээ . хэн нэг “мучаче” гэж энд нэрлэдэг мексик хүүхнийг мөрөөдөөд байгаа юм биш биз? Тэгэхдээ би үүнд огт итгэхгүй, Жеральдын удмынханд энэ таарахгүй .
- За,за Фелим чи дэмий чалчихаа боль. Дандаа л ямар нэг юм санаанаасаа зохиох юм . Алийв би юм идмээр байна. Өглөөнөөс хойш юу ч идээгүй шүү. Цаана чинь идэх юм байна уу?
- Үнэндээ таныг авд явснаас хойш гурав хоноход хоол унд нэмэгдээгүй болохоор манайх идэх уух юмаар барагтайхан бана шүү дээ . бугын жаахан хүйтэн мах эрдэнэ шишийн талх хоёр л байна. таныг идэх юм болд би одоо мах халаая.
- За тэг, би хүлээж байя
- Та урьдаар нэг хундага юм балгачихвал дээргүй юу?
- Тэгсэн ч яахав
- Дангаар нь уу? Ус холих уу?
- Нэг хундага хатуухан юм ууя. Харин чи горхиноос цэвэр ус авад ирээч
Фелим тавиур дээрээс мөнгөн цом аваад явах гэтэл тара гэнэт чанга хуцаж, үүд рүү ухасхийв. Фелим нэлээд болгоомжтойгоор хаалга руу явлаа .
Нойхойны хуцах нь баяслантай гиналтаар солигдож, найз
нөхдийнхөө хэн нэгэнд нь бачр хүргэж байх шиг болж хувирав.
- Өвгөн Зеб Стумп байна гэж фелим хэлээд тайван гарав. Эхлээд зочны өмрыг эрээд, дараа нь эзнийхээ тушаалыг биелүүлэхээр явав.
Саяын ирдэг хүн бол энэ овойхоод байдаг улсаас шал өөр маягийн хүн бөгөөд зургаан тохойгоос доошгүй өндөр юм . тэр хүн матрын арьсан гутлынхаа уужим түрийд нэхмэл эдээр хийсэн өмднийхөө шуумгийг чихжээ . Өмд нь хэзээ нэг цагт шаргал өнгөтэй байгаад хиро буртагтаа дарагдаж уул өнгөө ал хэдийн алджээ . Нүцгэн бие дээгүүр буган сармай цамц өмсөж, гадуур н нутгийн индиан нарын нэхсэн бүдүүлэг эдээр хийсэн бөгөөд будаг нь бараг гарч гүйцсэн ногоон хүрэм өмсжээ . Сүрхий үнгэгдсэн саарал бүрх малгай нь түүний өмссөн муу хувсанд чимэг болж байна.
Зеб Стумпийн агнуурын хэрэглэл нь хойд Америкийн ойн анчдынхтай адил мөртлөө өөрийн энь өмссөн хувцсанд аятайхан нийцжээ . Үрлдэн сумтай цүнх, дарины том цэвэр шах хоёр баруун талын нь мөрөвчинд зүүлттэй байв. Хүрэм дээгүүр бүсэлсэн өргөн суран бүсэнд хавчуулаастай хутганы ширэн хуйнаас агнуурын булиа хутганы бугын эвэр иш цухуйна .
Техасын ихэнх анчдаас ялгаатай нь тэрээр хэзээ ч угалзтай бойтог, цацгаар хөвөөлсөн бугын арьсан урт хүрэм ч юмуу шилбэвч өмсдөггүй балдаа . юм бүхэн нь жирийн бөгөөд бүдүүн бааз нь Зеб Стумпын гоёж гангалах нь илүү зүйл гэж бодддогийн тэмдэг ажээ .
Урдаа б арих гану зэвсэг б болсон буу нь хротэл нэг урт төмрийн хрэн модонд хүчлихсэн юм шиг харагдана. Түүнийгээ тудаап зогсоход мөртэй нь чацуурмаар урт ажээ .
Анчин тавь орчим настай аж. Бараан царайтай,, ширүүн харцтай боловч сайн ажиглавал битүүхэн шог байрын хүн шиг санагдана. Онигор бор нүдэнд нь гялалзар сэргэлэн байдал нь хөгшин анчин шог юманд дуртай, өөрөөч тоглоом хийхээс буцдаггүй шинжтэй.
Фелим түүний нэрийг хэлсэнчлэн танилуудынхаа дунд “Хөгийн Зеб Стумп” хэмээн нэрлэгдсэн Зебулоан Стумп биеэр байгаа нь энэ ажээ . хаана төрсний нь асуухад “Унасан газар, угаасан ус маань Кентукк” гэж хариулна.
Тэр хүн Кентуккийн муж улсад төрж, тэнд өсөөд, доорд Миссипийн аглаг ойн дунд ан гөрөө хийж, залуу насаа өнгөрүүлжээ . Одоо өвгөрөх тийшээ хандсан боловч баруун хойд Техасийн ширэнгэнд ан ав хийсээр ажээ .
Тара үсчиж цовхчиж саймшрах нт Зеб Стумп эзэн хочр нь анд найз болохыг гэрилнэ.
- Беи амгалан байна уу? гэж Зеб том биеэрээ овоохойны үүдийг халхлан зогсож, мустангерын амрыг эрэв.
- Мэндээ амар сайн уу Стумп гуйа? Орж суу л даа гэж гэрийн эзэн зочны өөдөөс босч хэлэв.
Анчин Стумп төдий ч гуйлгалгүй, овойхоон босго алхаж ороод Фелимийн сууж асан тогтворгүй сандал дээр эвгүйрэхэн суув. Суудал нь намхан учир Стумпийн эрүү өвдөг хоёёр нийлчихлээ шахаж, бууны нь ам толгойноос нь дээш жад шиг хэдэн тохой ёрдойж байв.
- Яасан өөдгүй сандал вэ? Энүүнд орохноо модны тайрдас дээр. Ядахнаа суусан хойно эвдэрчих вйи гэж зовохгүй хэмээн үглэж байхы нь харвал суудал нь эвгүйдээд тааламж муутай байгаа бололтой .
- Дээр суугаад үз л дээ . Бөх эд шүү гээд гэрийн эзэн тасалгааны булан дахь ширэн авдаро руу заав.
- Өвгөн Зеб түүний шүгнээс гажилгүй авдар дээр шилжиж суулаа .
- Стумп гуай, бас л явган явж байна уу?
- Үгүй, муу хөгшнийхөө модноос уячихаад орж ирлээ . Би анд явж байгаа юм биш.
- Та ер нь анд унаатай явдаггүй шиг байх юм .
Тийм үү?
- Би чинь морь унаж анд явдаг тийм тэнэг хүн биш .
- Техасын цөмөөрөө морьтой явдаг шүү дээ .
- Цөмөөрөө ч байна уу, биш ч байна уу, мориор анд явна гэдэг чинь тэнэг залруу амьтны зан байгаа вм . Би хоёр зээрдээрээ нэг өдөр явахад морь унаж бүтэн долоо хоног явснаа илүү олон шувуу бууддаш. Мустанг барьдаг та нарт бол ч морь заавал хэрэгтэй л дээ. Гэвч та буга юмуу , баавгай , зэрлэг цацагт хяруул агнахдаа морь унаж явбал тэднийг үргээхээс өөр юм олохгүй .Би ч олдсон олзоо ачих л гэж муу хөгшин гүүгээ хөтөлж явдаг юм .
- Үгүй та гүүгээ гадаа орхилоо гэв үү! Фелим түүнийг саравчинв оруулдаг. Та манайд хоноод явна биз дээ?
- Үнэнээ хэлэхд тийи л санаатай ирлээ . миний унааны туха битгий сэтгэл зов. Түүнийг янгинатал уячихсан . Аяар сул тавимц
- Та юм идмээр байна уу? Фелим хоол хийж байна. Танд бугын махнаас өөр юм тавьж чадахгүй маань тоогүйеэ.
- Тарган бугын махнаас сайхан юу байа вэ! Ямар баавгайн мах биш. харин халуун цог дээр сайтар шарах хэрэгтэй. Алийв гал тогооны тань ажилд тусалъя . Фелимээ ажилд чинь саад болохгүй бол миний гүү рүү очоод ганзаганд байгаа цацагь хяруулыг аваад ирээч, би замдаа буудсан юм .
- Юун сайн вм бэ! Бид хоолоо бараг дуусчих шахсан. Би сүүлийн гурав хоногийн турш нэг сайхан мустангтай хөөцөлдөж яваад ирлээ . тэгэхдээ буу авч яваагүй юм . Фелим, тара бид гурав энэ хэд хоног золтой л өлбөрчихсөнгүй гшэ мустангер баярлан хэлэв.
- Юун мустангтай хөөцөлдөө вэ? гэж тэр анчин сүүлчийн нь үгийг анзаараагүй юм шиг дур үзүүлж шохоорхон асуув.
- Цоохор толботой хүрэгч гүү, сайхан амьтан шүү!
- Чөтгөр аваг ? Тэгвэл ч миний энд ирсэн хэрэг бүтэх нь тэр
- Нээрээ юу? Яагаад тэр вэ!
- Би тэр мустангий чинь үзсэн юм . гүү гэж та хэлээ биз дээ . тэр чин намайг хагас бээрч ойртуулдаггүй байсан болохоор гүү байсны нь мэдсэнгүй . талд явахы нь хэд хэдэ удаа хараад би таныг тэр мустангийг бариасай билээ гэж бодож байваа . Яагаад тэгснээ хэлж өгье. тАнтай хамгийн сүүллд уулзасныхаа дараа би Леонд байж байлаа . тэнд нэг хүн очлдоо . Би тэр хүнийг Миссипт байхы нь сайн танина. Тэр бол их хөлтэй хөдөлдөг, ялангуяа өгөөмөр сайхан найр наадам хийдгээрээ алдаршсан баян газрын эзэн . Би тэдний найрын ширээнд буга, хяруулыбн олон ч мах тавьсан дээ . нэрий нь Пойндекстер гэдэг юм .
- Пойндекстер гэнээ .
- Энэ нэрийг Орлеанаас аваад Сенлуйс хүртэл Мисиипийн эрэг д даяар андахгүй . тэгэхэд их баян хүн байсан. Одоо чгэсэн элбэг зуун негр авч яваагий нь бодвол ядуу ч үгүй байх гэж санаж байна. Бас Колхаун гэж садангийн нь нэг хүн тэдэнтй цуг ирсэн байна. тэр нь мөнгөн ихтэй. Тэгээд мөнгөнөөсөө ахдаа л зээлүүлэхэс өөр яадаг ч үгүй . тэгэхдээ бас цаанаа бодолтой хөдөлж байга даг аа . найз минь би юунд чамтай уулзах гэж ирснээ одоо хэлж өгь?. Газрын эзний хайртай ганц охин нь моринд их хорхойтой юм . тэр охин Лиузианд байхдаа аль л олсон догшин ёорийг унаж байсан юм . намайг өвгөнд бидэрт мустангийн тухай ярьж байхыг дуулчихжээ . Тэрнээс хойш аавыгаа амар заяа үзүүлэхэгүй шалсаар б айгаад тэр мустангийг барьсан хүнд мөнгө хайрлахгүй шан өгнө гэж ам алджээ . Газрын эзэн, бидэрт мустангийг барьсан хүн хоёр зуун доллор өгнө гэсэн. Үүнийг эндхийн хамаг мустангео дуулчихаад тэр бидэрт мустангийн хойноос хөөцөлдөнө гэж мэдээд нэг ч хүнд хэлэлгүй муу хөгшин гүүгээ унаж, санд мэнд хүрч ирлээ . Бидэрт морийг барьчихвал хоёр зуун доллар хармаанд чинь орно. Зеб Стумп гуай, хоёулаа гаръя! Гэж ирланд залуу хэлээд босч үүд рүү явав.
Санамсаргүй байтал тэгж уриалсандаа нэлээд гайхсан Стумп босч хойноос нь гарлаа .
Морис зочноо дагуулж, бидэрт мустанг уяатай байгаа саравчинд ороод:
- Стмуп гуай, энэ гүү таны ярьдаг мустангтай төсөөтэй байна уу? гэж асуув.
- Энэ хэрэв миний үзсэн тэр мустанг биш байвал намайг чөтгөр аваг! Хэзээний баригдчихаад байж байдаг байна шүү! Азтай байна, залуу минь, хоёр зуун доллар таных болж . тийм үнэнд хүрэхээс ч аргагүй амьтан юм! Мөн ч сайхан адуу юм даа! Пойндекстер авхай яасан их баярлах бол доо!