0_65cef_921b60fb_orig.jpg

 

Морь унасан толгойгүй хүн -40. Тэмдэгтэй сум


 


Эрлийнхнийг ба тагнуулуудын гүйцэж очихоос өмнө нэг жижиг явдал болов. Хошууч хүмүүсээ цавчаал замаар оруулалгүйы шууд ой дугдуур авч явлаа. Хошууч энэ замыг сонгон авахдаа мөрчийн үзэж буйгаар хүүгийнх нь цус болсон цусан шалбаагийг өвгөнд үзүүлж , сэтгэлий нь шимшоүүлэхгүйг боджээ. Аймшигт газар хажуу талд хоцорч, мөрч хошууч хоёрын өөр хэн ч тэр тухай мэдсэнгүй, урагшилсаар байлаа.
Эрлийнхэн хоёр морьтой хүн арай гэж багтмаар тийм нарийхан зөрөг үамаар орлоо. ойн цагаалжид зам өргөсөн ирснээ, шугуй руу орохдоо дахин нарийсжээ.
Эрлийнхэн зам дээр дайралдах нэгэн ойн цоорхойп гэнэт нэгэн цоохор бар шугуй дотрос үсрэн гарч иржээ. Тийм сайхан цоохор бар халуун орны шугуйд ч ховорхон байдаг. Байгаль түүний шар арьстан сонин гайхалтай чимэглэжээ. Ойн чөлөөнд уяяхан харайлтаар үсрэн гарч ирсэн энэ хүч чадалтай, хөнгөн шалмаг аварга цоохор муур хичнээн өөр зорилоготой, өөр юманд ахаарлаа чиглүүлсэнг нь эрлийнхний ажхаарлыг татахгүй хоёр удаа буудлаа.
Зассий Кохаун , түүньэй зэрэгцэн явсан залуу эзэн хоёр буудсан юмсанжээ.
Цоохор бар үэхтхийн унав. Су ууцны нь хуга буудсан бололтой . тэр хоёр хүний аль нь тийм сайн буудав? Колхаун залуу эзэн хоёр хэнхэн нь өөрийгөө тэр амьтныг буудаж алсан гэж боджээ. Хоёул зэрэг буудсан ч гэлээ нэг л сум оножээ. Колхаун мориноосоо бууж:
-Би та нарт үзүүлээд өгье гэж хэлээд бүснээсээ хцтга сугалж, хүмүүст хандаж- хэрэв миний сум оносон бол дээрээ “К.К” гэсэн миний овош, нэрийн эхний усэг, хагас сара тэмдэгтэй байгаа. Би сумаа захиалж хийлгэдэг болохоор алсан ангаа хэзээд таньдаг юм гэв.
Колхаун гаргаж авсан сумаа бардмаар дээш өргөу түүний хлэснэ нь үнэн болохыг амархан тааж болохоор байлаа. Хэрэгт дуртай хүмүүс сумыг сонирхон Колхауныг овог нэрийн толгойн үсэг үэнээр байгааг үзэж маргааш залуу эзэнд ашиггүйшээр дуусав.
Тэгээд эрэлчид, тэр дорхноо мөрчийн хүлээж байсан газар очиж, түүнийг даган цааш хөдлөв.
Энд хоёр тахтай морины мөр үл харагдана. Ганц морины мөр байвч зарим нь газраа мөрчөөс өөр хүнд ажиглагдамгүй ажээ.
Энэ мөр шугуй дундуур орж үе үе үе ойн чөлөөнд ил гаран, сүүлдээ, дугуйрч, баруун талд нэлээд холуур цавчаал за лээр гүйцэж явав.
Чу ямар морины мөр болохыг Спегшлер мэдэж байв. Энэ бол улиангарын дор зогссон эзэн нь ороомол навчин тамхи татаж б айх хооронд цус бялдсан газар туурайнхай гүнзгий мөрийг үлдээсэн мустангийн мөр гэдгийг таньжээ.
мөрч ганцаараа байсан тэрхэн зуураа бас америк морины мөрөөр явжээ. Энэ мөр эрлийнхний ирсмэн замын дагуу тал нутаг тийш буцаад, дараа нь леон голын тэндэх суурин руу явснаас зайлаагүй байв.
Гэвч мустангийн мөр цусь явдлын нууцыг дэлгэхээр барахгүй, бас хүн алсан дээрэмчний ичээнд хүргэж өгнө гэж амлаж байх шиг санагдажээ.
Гэвч энэ мөр нь бие биеийнхээ мөрийг гишгилсэн хоёр морины мөрөөс дутуугүй мөрчийг тэвдүүлнэ.
Хүн унаж явах үед морь явдаг шиг ердийн байдлаар чигээрээ яваагүй байв. мөр нь нэг үе тахиралдан , нэг үе жаахан эргэцэж , заримдаа шүлуун, тэгснээ бас дугуйрч мустанг нэг бол дээрэ хүнгүй , эсхүл унаж яваа хүн нь морин дээрээ унтчихсан вмуу даа гэж бодмоор байв.
Хүний аминд хүрчихээд хурдахн шиг алга болоод өгөхийг яарч багйаа гэмт хэрэгтний унасан морь ийм мөр үлдээнэ гэж байж болох уу?
Спегшлер инэгж бодсонгүй. Ерөнхийдөө ву болохоо ч мэдсэнгүй. Бүр толгой нь эргэж гүйцэн, мөрний тухай хошуучийн асуухад учры нь ойлгохгүй , багаагаа илээр хэлжээ.
тэгж байтал улдсан ч үгүй мөрчөөр барахгүй бусад бүхр хүний нүдний өмнө , нууцыг илрүүлэх нь бүү хэл, харин ч бүр тайлагдашгүй болгосон зүйо харагдах нь тэр.
Түүгээр ч зогсохгүзй таавар байсан зүйл маань бүхнийг айлган айдас болон хуирчээ. Ямар ч үндэмгүйгээр ингэж айлгах гэж хэн ч хэлж чадамгүй юм болжээ. хэрэв таш эмээл дээрээ хэнэггүйхэн суугаад дөрөөгөө лав жийэ, цулбуураа барьсан ,хальт харахад бусдын л адил морьтой байна гэж хармаар морьтой хүнийг харан улам лавшруулан ажигласан чинь нэг лер бусын и санагдан ахиулан хартал чинь толгойгүй юм гэж бодогдвол та айхгүй байх юм гэж үү дээ!
Яг л ийм юм эрлийнхний нүдэнд тусаж . тэд ёроолгүй харлах ангалын ирмэгт гэнэт тулгарсан юм шиг мориныхоо амыг зэрэг татан зогосв.
Наран хариугүй жагах шахаж, галан бөмбөлөг бараг өвсний үзүүрт зэрэгцэхээр доошилж учир эрлийнхний нүдийг гялбуулаад юм харах аргагүй болгож байв. гэлээ ч гэсэн нүдний өмнө илгарч ирсэн хачин жигтэй юм бол морь унасан толгойгүй хүн байхыг бүгд тодорхой харцгаалаа.
Хэрэв эрлийнхний нэг нь буслалаа морь унасан толгойгүй хүн харлаа гэж хэлсэн бол түүнийг шоолж, галүзуу солиотой гэцгээх байсан билээ. Бүр хоёр хүн хэллээ ч гэсэн солиойтой гэх байв.
Гэвч цөмөөрөө зэрэг харсан болохоор эргэлзэхийн аргагүй бөгөөд харин хэн нэг нь үүнийг хараагүй гэвэл тэр хүнийг галзуу солиотоод тооцох байв. гэвч хэн нь ч үүнд эргэлзсэнгүй. Бүгд л нэг зүгт морь унасан толгойгүй хүн ч юмуу эсвэл чадамгайгаагр хийсэн чихмэлийн зшүг амьсгаа даран харцгаав.
Энэ асуулт бүгдийн толйгойд үзэрэг оров. Тэгээд хэн ч хариу олоогүй учир цөмөөрөө таг чиг байцгаана. Цэрэг, харгуй цөм дуугаа хураан, хэний ч хариулж үл чадах тайлбарыг хүлээн зогсоно.
Гайхаж айсан дуу сонсогдож бус хэн ч таамаглал, тайлбар болчихоор үг дуугарсангүй. пХий юм, бодит алин боловч морь унасан толгоойгү хүн тэднийг харах үед, цавчаал замын нөгөө үзүүрээс ирж явав. Хэрэв тэд чигээрээ яваад байвал, мэдээж хүлээх зүрх нь хүрэх юм бол тэдний чанх өмнөөөс ирэх байлаа.
Гэвч тэднийг зогсохтой бараг зэрэг шахуу зогсон, мөн ч өөрсөдтэй нь адилхан үл итгэсэн байлдаар харж байх шиг санагдав. Чив чимээгүй болж өвёөн дээр тамхины их хаях хүртэл сонсдож байв.
Тэрхэн үед хамгийн зоригтой нэг нь сайхь аймаар морьтон руу харсан хэвээр байсан бөгөөд ихэнх нь айснаасаа дагжин харахтай, манатай болцгоосон байлаа. Тэр зориглож хэрсэн хэд нь орж багаа нарны туяанд гялбалзах эл битүүлэг дүрс чухам юу болохыг ойлгохын хичээнб айв. тэд зөвхөн дээрээ хүнтэй том биеьэй морины дүрс харж байв. хүний би? цувархуу юмаар ороосон учир сайн ялгаж харахад төвөгтэй байв.
Тэр хүн толгойгүйгээс л хойш энэ нь ямар хамаа байх өилээ дээ? морь унасан толгойгүй хүн эмээл дээрээ дэгжин нь аргагүй харагдана. Өсгийд нь давируул гялалзан, нэг гараараа цулбуураа барин, нөгөөгөө унжуулжээ.
Энэ чухам ву вэ? хий үзэгдэл үү? Амьд хүн ийм байж болох уу?
Үүнийг харж байгаа хүмүүс бол сүг , сүнс ад чөтгөр бадаг гэдэгт итгэдэггүй хүмүүс байлаа. тэдний олонхи нь хорвоо ертөнциын хамгийн ал холын өнцөг буланд баж үзсэн, байгалийн хамгийн санамсаргүй гэнэтийн аймшиг үзэгдэлүүдтэйтулгарч, тэмцэлдэж явсан хүмүүс ажээ.Тийм хүмүүс ад чөтгөр байдаг гэдэгт итгэдэггүйюм!
Гэвч ийм хачин ер бусын үзэгдлийг харчихаад хамгийн ухаалаг, ззүрх зоригтой нь хүртэл түүний бодитой эсэхэд эргэлзэн “Энэ хий юм л байж таарлаа? Мэдээжээр яаж ийм хүн байж болох вэ!” гэж дотроо бодож зогсов.
Үүний нь батлах мэт өмнө нь байгаа нөгөө морь унасан хүн нь ид шидийн юм шиг харагдана. Жирийн хүн, мориноос хоёр лахин том харагдах нь санааных байж болох юм. Учир н халуу төөнөсөн тал дуугүүр долгилох агаар дунпуур тэнгэрийн хаяанаас шахуу нэвтлэн тусч байгаа нарны хугарсан гэрлээс ийнгэж харагдсан байж ч болох юм.
Гэвч юун элдвээр тунгаан бодохтой манатай, тэр бүү хэл нүдэн сөрөг нарны гэрлийг саравчлан байж харлаа ч гэсэн сайтар харчихаар цаг зав байсангүй.
Түүний хувцасны өнгө, морины зүсийг ялгаж болохгүй байв. тэнгэрийн алтлаг дэвсгэр дээр хар бараан дшрс л харагдана. Аль талаараа тэдэн рү эргэлээ ч гэсэн нөгөө л хачин, яахын аргагүйы морь унасан толгойгүй хүн харагдана.
Энэ чухам ву вэ? Хий үзэгдэл үү? Амьд хүн үү? Амьд хүн ийм байж болох уу?
-Энэ чинь морь унасан чөтгөр байна! Ёстой чөтгөр юм! гэж ер ямар ч юманд сандарч тэвддэггүй нэг хашир хилчин гэнэт дуу алдлаа.
Тэгээд муухайгаар инээд алдан, хараал тавьсана нь тэнд байсан хүмүүсийын хамгийн хулчгарын нуруунд хүйт даалган, морь унасан толгойгүй хүнд хүртэл нөлөөлөх шиг болов.
Өнөө хачин хүн мориныхоо амыг гэнэт эргүүлэн, морь нь үүрсэн янцгааснаа давхин одлоо.
Эл морь унасан толгойгүй хүн шууднарны зүг давхин, удалгүй гялбалзаан туяарах бөмбөлөгрүү орчихов уу гэлтэй бараа нь тасрав.