index.jpg

 

Нэгдүгээр бүлэг - Нэгдүгээр хэсэг


 


- Саксон, чи надтай хамт яв л даа. “Тоосогчдын клубт ” очсон ч яадаг юм тийм ээ ? Тэнд миний танилууд тааралдана, чинийх ч ирэх байлгүй. Ол Вистын найрал хөгжим гэж нэг сайхан юм бий. Гайхмаар сайхны нь чи андахгүй . Бүжиглэхээс ч буцахгүй шүү дээ.
- Бүсгүй, хариу хэлэх гэтэл тэртээ тэнд цаашаа хараад ажиллаж байсан нэг бөгтөрдүү, эв хавгүй бэгцгэр, хижээл авгай гэнэт салгалан арвалзаж.
- Бурхан минь ! Ээ, бурхан минь! хэмээн дуу тавин шархадсан араатан мэт тал тал тийш догшин харцаар ширтэлхийлэв.
Халуун усны газар шиг тэг бүгчим том өрөөнд олон арван индүүч нэг дор ажиллах агаад шард гэх индүүнийнх нь ул дороос чийгтэй даавууны халуун уур пур – пур савсан саяхан шохойдсон ханан дээр зузаан тунадас болон хөлөрнө. Хижээл авгайтай хамт зогсоо зайгүй индүүдэх охид , авгайчуул хашгирах дуунаар ийш тийш харж гарынхаа хурдан хөдөлгөөний хэмийг өөрийн эрхгүй алдав. Нимгэн цардмал хувцас индүүддэг ажилчид хөлсөө хийснээрээ авдаг болохоор энэ нь тэдний ажлын хөлсөнд муугаар нөлөөлж болох байв.
Нөгөө авгай сая л биеэ барьж индүүгээ шүүрэн аваад банзан дээр дэлгэн тавьсан нимгэнээс нимгэн цамцыг хурдан хурдан индүүдэж гарлаа.
-Дахиад л өнөөх нь хөлдөв үү гэж бодлоо шүү гэж Саксон хэлэв.
-Юу гэсэн хэл вэ ? Ийм настай тийм том хүүхэдтэй хүн хэцүү байлгүй яах вэ дээ ! гэж тэр хүүхэн хуниастай нэхмэл дотуур хувцасыг халуун индүүгээр шаржигнатал индүүдэх зуураа хэлэв. Гарынх нь хурдан , дадамгай эвлүүхэн хөдөлгөөнийг сонирхон шохооролгүй өнгөрөх аргагүй. Ажил , бүгчим халуун хоёрт ядран царай нь цонхийвч гар хурууных нь хөдөлгөөн аяндаа хурдлан шаламгайлах аж .
-Долоон хүүхэдтэй, хоёр нь хүүхдийн засан хүмүүжүүлэх газар байдаг юм гэнэлээ, Хөөрхий гэж найз охин нь өрөвдөж хэлснээ.
-Саксон, чи маргааш Визел цэцэрлэгт заавал очоорой гээд түрүүчийнхээ ярьж байсан сэдэвтээ эргэн орж,
-“Тоосгочдын клуб” хэзээд хөгжөөнтэй байдаг газар даа . Олс татна, тарган хүмүүсийн уралдаан болно, жинхэнэ ирланд морины уралдаан гээд л юу эс болох вэ . Бүжгийн танхим нь хичнээн гоё гээч гэв.
Цааш үргэлжлүүлэн ярих гэтэл нь нөгөө хижээл авгай дахин саад болоў. Индүүгээ цамцан дээрээ унагаад банзнаас нь барьж авах гэсэн боловч өвдөгнхийх нь нүхээр хатгуулж шалан дээр өвс чихээстэй шуудай мэтээр палбасхийн ойчжээ.
Бүгчим өрөөнд орилох чимээ тасхийж , шатсан даавууны хярвас ч төдхөн үнэртэв. Хүүхнүүд давын түрүү цамцыг түлэгдчихээс өмнө индүүг нь салгаж авахаар үхасхийгээд дараа нь эзэн рүү нь очив. Ахлах эмэгтэй даамал гарч ирээд чухам юу болсныг магадлах гэж их л суртэй яаран алхав. Зайдуу байсан индүүчин ажлаа үргэлжлүүлж байсан боловч гарынх нь хөдөлгөөн арай биш болжээ. Ерөнхий дүндээ тэд нэг минутаас багагүй хугацаа гарздав бололтой.
-Ийм амьдралд нохой ч тэсэхгүй , бүсгүй хүн бүр гуриатах нь зүй гэж эхний индүүдэгч амандаа хэлж индүүгээ тавиур дээр нь шийдэмгий тавиад - Би энийг орхилоо, ингээд гүйцээ! гэв.
-Мери! гэж Саксон найз бүсгүйнхээ нэрийг ихэд зэмлэнгүй хэлсэн учир өөрөө ч гэсэн индүүгээ тавьж байж хэдэн арваад хөдөлгөөнөө алдахад хүрэв.
Мэри цочсон янзтай хяламхийн харав.
Саксон минь, би буруу юм хэлчихжээ. Би хэзээ ч замаа алдахгүй, андгайлахад ч бэлэн байна. Гэхдээ өнөөдөр шиг ийм өдрийг хүний сэтгэл мэдрэл тэвчиж дийлнэ гэдэг даанч хэцүү биш үү, чи өөрөө бодоод үз л дээ ! Чи сайн бодоод үз! гэж шивнэв.
Шалан дээр ар голоороо савж унасан өнөөх авгай хөлөөрөө шал дэлдэн тасралтгүй нэг маягаар гэцэгнэн цурхирч байх нь үйлдвэрийн яндангийн дуу мэт са¬агдана. Тэр авгайг хоёр эмэгтэй ажилчин гараас чирэн гудмаар явж байхад цаадхи нь тэлчлэн хашгичсаар байв. үүд онгойлмогц үй олон машины дуу чимээ нэвтрэн орж индүүдлэгийн өрөөнд саяхан болсон явдлаас гагцхүү шатсан даавууны гашуун хярвас ханхлана.
- Амьсгаа авч болохгүй болох нь гэж Мери хэлэв. Төдхөн индүүчин авгай хүүхнүүд урьдын адил хурдан хөдлөж олон индүү ургаш хойшоо шалмаг хольхож эхлэхэд ахлах мастер авгай банзны хоорондуур хойш урагш хэсэн алхахдаа дахин хэн нэг нь савж унах нь уу галзуурч өвчигнөх нь үү гэсэн янзтай их л догшин харцтай байх аж .
Алдсан цагийнхаа ажлыг нөхөх гэж гүрдийн зүтгэсээр хар хөлс нь цувсан индүүчид хааяа амсхийн хөлсөө арчих энд тэндгүй харагдана. Зуны бүгчим халуун өнгөрсөн ч бугчим халуун бууррсангүй , цахилгаан дэнлүүний нүд гялбам гэрэлд ажил үргэлжилсээр . Оройн есөн цагийн алдад л ажилчид ажлаас таран гэр гэрийн зүг явж эхлэв. Уул овоо мэт хураалттай сүлжмэг бараг алга болж зөвхөн ажлаа дуусалгүй явсан зарим хүний ширээн дээр цөөн ширхэг үлджээ. Саксон ажлаа Меригээс урьтаж дуусгаад дэ°гэд нь очлоо.
- Өнөөдөр бямба гариг . Бас нэг долоо хоног өнгөрлөө , чи хэдий юм авна гэж бодож байгаа вэ? Саксон? гэж цаадах нь асуув . Мерийн нүүр цонхийж, хацар унжиж хар нүд нь цэнхэрээр гархилжээ.
-Арван хоёр доллар хорин таван цент. Энэ муусайн цардагчдаас болоогүй бол би илүү авах байсан юм даа гэж Саксон урам муутай хэлэв.
-Чи ч мундаг байна , баяр хүргэе! Чамайг би яагаад ч гүйцэхгүй юм, чи ч ёстой хуйхалж өгөх юм . Энэ долоо хоног хичнээн их ажилтй байв даа , тэгсэн хэр нь би дөнгөж арав хагастай … За, буудал дээр ес хагаст ирээрэй. Битгий хожимдоорой. Бүжиг эхлэхээс өмнө салхинд жаахан гэж Мери ярив.
Саксон, хоёр хороолол өнгөрөөд явж байтал цахилгаан дэнлүүтэй байшингийн нэг буланд бүлэг танхай этгээд байгааг олж хараад алхаагаа хурдасган хажуугаар нь өнгөрөхдөө царайгаа нэлээд ширүүн дүртэй болгов. Тэд хойноос нь чухам юу гэсэн үг хэлэх нь тод сонсдоогүй боловч пирхийтэл муухай инлээдэхий нь бодохул сайн юм хэлээгүй нь мэдээж тул Саксон зэвүү хүрч, царай нь улайж , хацар нь халуу оргив. Дахин гурван байшин өнгөрч зүүн гар тийш эргэн явасхийснээ болиод баруун тийш эргэлээ. Үдшийн сэрүү татаж эхлэв. Замын хоёр хажуугаар ажилчдын суудаг , шавар нь ховхорч эхэлсэн хуучин модон байшингууд ярайх бөгөөд дотроо бөгс эргэх зайгүй аюч олз нь үнэ хямд билээ.
Саксон пад харанхуйд хэзээний танил яйжгар міу хаалгаа олоод түлхэхэд өөдөөс нь чихрах дуу амар мэндийг нь зэмлэсэн маягтай асуух мэт болов. Хаалганаас үргэлжилсэн нарийхан жимээр явсаар арын довжоонд хүрч аль хэдийнээ эвдэрч унасан нэг гишгүүрийг таамгаар алгасан гал тогооны өрөө рүү ороход хийн ганц бүдэг дэнлүү сохолзоно. Саксон гэрлийг нь чадлынх нь чинээнд тултал нэмэв. Гал тогооны өрөө нь умгар боловч цэмцгэр . Дотор нь тавьсан зүйл тун цөөн тул ундуй сундуй харагдах юмгүй. Байнга угааж арчиж байсны улмаас хана туурга нь ногоовтор өнгөтэй болсны дээр өнгөрсөн хавар газар хүчтэй хөдөлсөний ул мөр хага хага явсан үзэгдэнэ. Шал нь овон товонтой энд тэндгүй ан цав сууж зуухны ам хавьд түлэгджээ. Түлэгдсэн газар нь таван галон керосин багтдаг савны төмрөөс давхарлан хаджээ. Хавчин , нүүр гарын хиртэй алчуур, хэдэн сандал, модон ширээнээс өөр эд хогшил гэхээр юмгүй.
Саксон, сандлаа ширээнд ойртуулахад гутлынх нь улд алимны хатсан гол шардхийв. Ширээний халцархай хулдаасан дээр ойрхон хоол нь тавиастай байна. Саксон, царцсан өөхтэй хүйтэн вандуйг амсаж үзсэнээ цааш түлхчихээд зүсэм талхан ¤ээр масло түрхэв.
Хотолздог шөл нь нүсэр удаан алхах хөлийн хүчинд чихарч дотуур үүдний цаанаас дунд зэргийн насны , толгойтой үс нь сэгсийсэн , мээм нь унжсан , сэтгэлийн байнгын зовлонд нүүр нь атираатсан , хилэнт царайтай. Сара авгай орж ирээд мэнд усы нь асуухын оронд - Аа, чи юу ..хоол цай чинь хөрчихөө биз , яана гэхэв. Мөн ч айхавтар өдөр боллоов шүү , арай л шатааж алсангүй. Ядахнаа Гарри уруулаа зүсчихээд дөрвөн оёо тавиулдаг хэрэг шүү гэж бувтнав. Сара Саксоны хажууд дөхөн ирж ширээг нь налан зогссоноо :
- Чи яагаад вандуй идэхгүй байна? гэж өдсөн маягтай асуув.
- Зүгээр, идмээргүй санагдаад л … гэж Саксон үйлан алдаж хэлээд дуугуй болов. Тэр халуунд өдөржин, угаалгын газар амьсгаа давчдан ажилласаар сая л оромжиндоо орж ирж байгаа хүн шүү гэв.
- Бүжигэнд явахгүй хэрэг үү, гайхмаар юм болох нь шив дээ . Өдөр болгон ажлаас үхтлээ яварсаар ирэх мөртлөө шөнөжин бүжихээс буцдаггүйсэн, хачин юм даа гэж Сара зэвүүнээр ёжлов.
Саксон хариу үг хэлэхийг завдсан боловч сүүлдээ яршиг ч юм уу даа гэж бодоод дуугуй байсан боловч сүүлдээ тэссэнгүй
- Чи ер нь залуу явж үзээгүй байхаа гээд хариу хэлэхий нь хүлээлгүй унтлагынхаа өрөөнд оров. Уртаашаа та , өргөөшөө гурван метр тэр өчүүхэн өрөөнд газар хөдөлсний шарх сорив бас х рагдана. Тавилга гэвэл : нарс модон хямдхан ор, ганц сандал, бас хуучин гэгчийн нэг үхэг байна. Тэр үхэхийг Саксон хүүхэд ахуй цагаасаа мэдэх ба түүнтэй холбогдох олон зүйлийг санана. Эцэг, эх нь элчилгүй хээр нутгаар хэрэн нүүж явахдаа тэр авдрыг авч явсан юмсанж . Ро – Кеньонд тэрэг онхолдох үед үхэгийн өрөөсөн булан эмтэрчээ. Индианчуудтай Литл мэдоу
(Бага хөндий) хэмээх газар тулалдах цагт дээд талын шургуулд нь туссан бууны сумны нүх одоо хүртэл ттод харагдаж буй . Тэр мэтийн адил явдлын тухай эх нь амьд сэрүүндээ их л ярьж өгдөг байж. “Энэ үхэгийг өвөг дээдэс маань Жорж Вашингтоныг төрөхөөс ч өмнийн Англи орноос тээж авчирсан юм даа гэж ярьдаг байж . Үхэгийн дээд талд жижигхэн толь өлгөөстэй харагдана. Зугаалгаар явж буй бүлэг хүмүүс, эр эм залуучуудын гэрэл зургийг жаазных нь араар хавчуулжээ. Бүрх малгайгаа хэлтгийдүү дэгжин маягаар тавьсан залуу эрчүүл хатагтай нараа тэвэрсэн харагдана. Толины хажууд зураг бүхий хуанли, сэтгүүлээс хайчилж авсан олон янзын өнцөгт зарлал, зураг байна. Тэдгээр нь ихэнхдээ морины зурагтай . Өтгөн будгаар архайж сархайлгасан өдий төдий хөрөг хийн дэнлүүний дээд талд өлгөөстэй байна. Саксон малгайгаа авах гэснээ орон дээрээ лагхийн сууж, хүнд мэдэгдэхгүйг хичээн сэмхэн уйллаа. Гэтэл банзан хаалга сэвхийн нээгдэж бэргэний дуу хадаж айлгав.
-За өөр юу хэрэгтэй байх нь вэ, вандуй голдог хүн юм байж .
-Голсон бишээ : Их ядраад хөл янгинаж байна. Өлсөөгүй, Сара минь, даанч их ядарлаа гэж учирлав.
-Гэрийн ажилтай зууралдаж, гал тогоо барьж, юм хум угааж арчиж, ер нь миний хийдэг бүхнийг чи хийвэл ядрах гэж юу болохыг чи мэднээ , гайгүй . Ноёны хатан шиг байж юун ядрах зүдрэх, тэгж ярих болоогүй гэж Сара хорсолтойгоор инээгээд , - Чиний ч толгойг эргүүлдэг хүмүүс бишгүй байгаа . Хүнтэй суугаад хүүхэд цувуулаад ирэхийн цагт бүжиг, торгон оймс, гурван хос гутал эдлэх сөгөөгүй болно гэж мэд . Одоо чамд ямар зовлон байна ? . Хар амиа хөөрхийлөж , хар нүдий чинь магтаж , нүдээ унагачих гээд байгаа залхуу залуучуудыг бодохоос өөр ажил чамд юу байна? Тэгж ярих болоогүй ! Нэг сайхан өдөр нэг хар юмтай нөхцчихөөд цаадахи чинь гарынхаа чилээг гаргамаар санагдахдаа хөх няцаар гоёод өгчих байх вий! Гэв.
-Сара чи яах гэж ийм юм ярина вэ , миний ах чамд хэзээ ч гар хүрч байгаагүй , чи өөрөө андахгүй! гэж зэмлэхэд Сара ,
-Уухайс! Яах байсан гэж! Авгайдаа гурван хос Јутал аваад өгч чадахгүй байлаа ч гэсэн чиний тэр хөлөө хугалах гээд гүйж байдаг залхуу амьтдаас чинь дээр байх . Чиний тэр танхай новшнуудаас дээр нь дээр . Журамтай бүсгүй хүн бол тийм амьтадын нүүр рүү нулимхаасаа ч сэжиглэнэ. Чи харин одоо хүртэл муу юманд ороогүй яваа чинь гайхалтай . Тийм хэрэгт залуу үеийнхэн биднээс ухаалаг болоо юу бүү мэд . Харин залуу хүүхэн гурван хос гуталтай болооод сэтгэл хангалуун байхаас өөр юм бодохгүй болох дээр хүрвэл балартлаа бүжих нь гарцаагүй. Миний худалчийг харж байгаарай. Би охин байхдаа тийм юмыг цээрэлдэг байсан юм. Чам шиг явсан бол ээж маань арьсыг минь хуулах байсан л даа . Зөв шүү дээ . Гэтэл одоо юм бүхэн эх захаа алдаад байна. Ахыгаа ч аваад үз : социалистуудын хурал хуйгаар гүйж , дэмий балай юм чалчиж эзэнтэйгээ хэл амаа ололцохын оронд ажил хаялтын фонд гэдэг нэг юманд татвар төлөх гэж хэдэн хүүхдийнхээ амнаас үмх талхы нь булаах болов. Тэр төлж байгаа мөнгөөр нь би өөртөө арван долоон хос гутал худалдан авч болох байна , мөн ч их мөнгө байгаа биз дээ ? Харин би тэгж даилуун загнах тэнэг хүн биш л дээ . Ер нь сайнаар төгсөхгүйдээ , миний худалчийг харж л байгаарай . Бид хэд яана? Надад хоолны таван сав үлдээд өгөх юм байхгүй болох дээр яах вэ? Сара ингэж яриад түр амьсгаа авах гэж зогсозносон боловч дахин баахан юм ярихсан хэмээн цөс нь дэлсэж байв. Саксон ,
-Сара, чи наад үүдээ хаачхаач, би чамаас гуйя гэж хэлэв.
Сара , үүдий нь тас саван гарч гал тогооныхоо өрөөнд ороод ганцаараа чанга чанга үглэн тогоо шанагаа хангинуулан цамнах дуулдана.