index.jpg

 

Нэгдүгээр бүлэг- Гуравдугаар хэсэг


 


Тэр ургаа модыг хана болгосон задгай зоогийн газар хооллоход дөрвүүлэнгийн зардлыг Билл тооцоогоор даах юм байна гэж Саксон үгийн далиманд хэлэв. Бусад ширээнд суусан хос залуусын дунд таних хүн олон байсан тул , мнай дөрөв тэдэнтэй мэндэлж, тоглоомын үгээр баяр баясгалантай харилцаж байв. Берт Мерийг өөрийн хүүхэн гэж улаймшигтайгаар үл барам, бүдүү«гээр нотлохыг оролдоход гарыг нь барьж чимхэж , гар дээр нь өрөөсөн гараа тавьж хоёр бөгжий нь булааж аваад эргүүлж өгөхгүй баахан цааргалан бүсэлхийгээр нь байн байн тэвэрхэд Мери заримдаа нударч , заримдаа огт анзаарахгүй байгаа царай гаргавч , чухам үнэнийг нь хэн ч андахгүй байлаа.
Хамт яваа залуугаа анхааралтай сонжоод үг цөөнтэй байсан Саксон дотроо Билл марзганалаа ч гэсэн лав ийм хачин загнахгүй гэж бодохоос таатай санагдана. Ямарч болтугай Берт бол бусад зарим залуу шиг хүүхнээ ингэж муухай ноолж үйлий нь барахгүй дагаа . Тэгээд залуугийнхаа ханхар сайхан мөрийг өөрийн эрхгүй ширтэн ажиж байснаа ,
- Таныг яагаад “ Бүдүүн Билл ” гэдэг юм бэ ? нэг их өндөр биш атал .. гэж асуув.
- Метр далан хэд орчим доо. Миний жингээр л тэгцгээдэг байх.
- Дэвжээн дээр гарахад нь зуун наян фунт гэдэг юм гэж Берт хошуу нэмэв.
- За тэр яах вэ . Би боксчин хүн биш, дэвжээн дээр гаралгүй хагас жил болоод байна шүү дээ . Яршиг , дэмий юм гэж Билл найзынхаа үгийг эрс таслан нүд нь ёлтолзов.
- Фрискогийн Слэшрийг нам цохьдог тэр үдэш чи хоёр зуун доллар авч билээ ! гэж Берт бахархан хэлэв.
- За боль доо , дуугай бай. Саксон та ч гэсэн яггүй биерхүү юм байна шүү. Хичнээн татдагий тань таах уу ? Яах вэ ? Ийм бөөрөнхий гоолигхон биетэй хүн жин яггүй татна даа.
- Юу л бол мэдэх гээд чаддаггүй юм шүү. Биллийг бозсоо хаясан гэхэд Саксон баярлах, гонсойхынхоо алиныг ч мэдэхгүй байв.
- Намайг тэгж бодож болохгүй . Энэ талаар би андахаа больсон хүн шүү . Харж л байгаараа гээд Билл хүүхнийг шинжин эхлэв. Бие бялдрыг нь зүгээр хэмжих биш харин ч дотроо таашаан бахархаж буй нь илт байлаа.
Билл Саксон руу дөхөж буглагных нь булчинг зөөлхөн базав. Булчингий нь базаж байгаа гар Саксонд чадалдтай бөгөөд шудрага санагдлаа. Эр хүн гэхэд ихэдмээр , жаалхүү гэхэд багадмаар энэ залуу цаанаа л нэг аятайхан , сэтгэл булаам. Берт ч юмуу өөх ямарч бай залуу гарыг нь ингэж базсан бол Саксон уурлах байв. Гэтэл Билл ! “Чухам заяаны минь хань энэ биш үү ?” гэж бас бодтол цаадахи нь үг хэлж бодлы нь тасалдуулав.
- Хувцас гутал чинь долоон фунтээс хэтрэхгүйй , тэгээд … зуун хорин гурваас долоог хасахаар та зуун арван зургаан фунт болох нь .
Мери зэмлэсэн янзтай .
- За боль доо , Белл Робертс минь ! Ийм юм ярих муухай гэв.
Билл өөдөөс нь бүр ойлгоогүй маягтай харж харж , эцэст нь
- Ямар юм ? гэв.
- Дахиад л ! Яасан шинжгүй юм ! Харахгүй юу Саксоныг ичээчихлээ.
- Битгий худал хэл ! гэж Саксон зэвүүрхэхэд Билл ,
- Харнн Мери та иймэрхүү юм яриад байвал миний нүүр улайхдаг шүү. Юу муухай , юу сайхныг би ялгахтайгаа хүн ! Эр хүн ямар үг хэлж байгаа нь гол биш , харин юу бодоод хэлж байгаа нь чухал. Би ердөө ч муухай юм бодоогүй , Саксон ч ойлгож байна . Таны бодож байгаг би ч Саксон ч бодоогүй байх шүү гэв.
- Ээ ээ ! Улам л горьгүй болоод байх чинь ! Би хэзээч бузар муухай юм боддоггүй гэж Мери дуу алдав.
- Боль, боль Мери, дуугай ! Юун дэмий юм ярина вэ ! Билл иймэрхүү юманд хэзээний дургүй хүн шүү гэж Берт шийдэмгий хэлэв.
- Тэгвэл тийм бүдүүлэг үг хэлж байх хэрэггүй шүү дээ гэж Мери мөчөөгөө өгөхгүй байна.
- За , Мери минь , больё , бүү уурла , ингээд л боллоо гэж Билл шулуухан хэлээд Саксон руу эргэж ,
- Таасан байгаа биз ? гэв.
- Зуун хоорин хоёр . Хувцастайгаа зуун хорин хоёр гэж Саксон хэлээд Мери рүү бодлогширсон янзтай харав.
Билл пархийтэл инээд алдахад Берт ч бас инэлээ.
- Юу л гэж бодвол бодохоос биш , гэхдээ аймаар улс юм даа ! Хоёулаа , Саксон , чи ч гэсэн . Би чамайг ийм гэж хэзээ ч бодоогүй гэж Мери сэргэхэд Берт
- За , миний дүү зүгээр гээд бүсэлхийгээр нь тэврэд. . Мери эхлээд дургүйлхаж байгаа хүн болж өөдөөс нь сүрхий түлхснээ найзыгаа гомдоочихож магадгүй гэж айгад тогл®ом тохуу хийж эхлэв. Тэгээд сайхан зан нь Бертийн гарч байх ёстой газраа буцав. Хоёул зүү орох завсаргүй бие биендээ наалдан шивнэлдэж гарав.
Билл Саксонтой тайвнаар ярилцсаар
- Нэр чинь хачин сони юм даа . Ийм нэртэй хүн байхыг би ерөөс сонсоогүй . Сайхан нэр , надад л лав гоё санагдаж байна гэхэд Саксон,
- Ээжийн өгсөн нэр . Боловсролтой хүн байсан юм. Хачин хачин үг хичнээн их мэддэг байж вэ дээ . Номноос салдаггүй , бараг амьсгаагаа хураан хураатал уншсаар байж билээ. Хичнээн их юм бичдэг байсан гэж санана ! Дээр үед Сан – Хосед гарч байсан сонинд хэвлэгдсэн шүлгүүдий нь би олж уншсэн . Намайг жаахан байхад сакс гэж ястан байсан , ийм тийм улс байсан гэж надад ярьдаг байж билээ. Индианууд шиг зэрлэг , ялгаа нь цагаан арьстай , цэнхэр нүдтэй , улаан хүрэн үстэй , айхтар их дайчин улс байсан гэж ярьдагсан.
Билл яриагий нь шимтэн сонсохын хамт нүднээс нь хараа салгахгүй ширтэнэ.
- Тийм улс байсан гэж ердөө ч сонсоогүй юм байна. Хаагуур , энэ хавиар нутагладаг байсан юм бол уу ?
Саксон инээж .
- Үгүй , Англид байсан хүмүүс байхгүй юу , анхны англи хүмүүс байж . Америкчууд маань англичуудаас гаралтайг т мэднэ. Тэгэхээр бид – та , би , Мери , Берт бүгдээрээ сакс үндэстний хүн байх нээ гэв.
Билл Саксоны ярьсан энэ шинэ зүйлийн тухай бодол зуур ,
- Миний өвгөд дээдэс, , лав л ээжийн минь өвөг дээдэс дээр үеэс Америкт аж төрж байж . Хэдэн зуун жилийн өмнө Мэн арал дээр ирж буусан юм гэнэлээ гэхэд Саксон баярлан үгий нь таслаж ,
- Миний эцэг бас Мэнийнх юм гэнэлээ . Эх минь Охайод юм уу одоо Охайогийн байгаа газар төрсөн юм гэсэн. Тэр нутгийг ээж Өрнөдийн их хадаглуур гэж нэрлэдэг байсан . Эцэг чинь хэн гэдэг хүн байсан юм е гэхэд Билл ,
- Мэдэхгүй гээд мөрөө хавчисхийснээ - цэвэр цусны америк хүн байсан атлаа өөрөө ч мэдэхгүй , ер нь хэн ч мэдэхгүй байж нэлээ.
Харин таны нэр жинхэнэ хуучны америк нэр юм . Одоо ч Англид Робертс гэдэг алдартай генерал бий 6 Сониноос уншсан.
- Эцгийн минь овог Робертс биш юм байна лээ. Ерөөс эцэг эхээ огт мэддэггүй байж . Робертс гэдэг нь үрчилж авсан алт хайгч хүнийх нь нэр юм гэнэ лээ . Ийм учиртай юм. Индианы модок гэдэг аймгийнхантай хийсэн дайнд алт хайгч сууршин суугч олон хүн оролцсон юм гэнэ. Робертс тийм улсаар бүрэлдсэн нэг отрядыг удирджээ. Нэг тулалдаанд тун олон хүн ололсон , тэдний дотор хүүхэд , эмэгтэйчүүд , тэр ч байтугай хөхүүл хүүхэд ч олон байж . Тэр хүүхдүүдийн нэг нь миний эцэг байж шүү. Дөрөв , тавтай индианар л ярьдаг хүүхэд байж .
Саксон алга ташиж , нүд нь гялалзав.
- Индианууд олзолсон байж !
- Тийм бололтой . Тэр аймгийнхан дөрвөн жилийн өмнө Орегоны сууршин суугчдыг хүйс тэмтрэх дөхсөн юм гэж олон хүн нэхэн санажээ. Робертс , тэр хүүг үрчилсэн болохоор би жинхэнэ эцгийнхээ нэрийг мэддэггүй юм . Харин эцэг минь элчилгүй ээрэм талаар туулж өнгөрсөн нь эргэлзээгүй байх шүү.
- Миний эцэг ч өөрцгүй гэж Саксон омог бардам байдалдтай хэлэв.
- Миний ээж ч тэгэхэд наймхан настай охин байжээ. Хөллөсөн шарууд нь эцээд замын ихэнхийг явган туулсан юм гэдэг.
Билл гараа сарвайж ,
- За хонгор минь , гараа наашаа . Бид хоёрын эцэг эхийн хувь заяанд төстэй юм их байна, тэгэхээр бид хоёр чинь хуучин найз нар гэсэн үг дээ гэв.
Саксоны нүд сэргэж гараа өгснөө ийнхүү хоёул дотнолон гараа барилаа.
- Гайхмаар сайхан биш үү ? Та бид хоёул хуучин Америк удмын үр сад байна . Тэгээд бас тан шиг ийм нүдтэй , ийм өнгийн үстэй, арьстай хүн бол сакс биш байх бол ямар хүнийг сакс гэж хэлэхээ мэдэхгүй юм байна. ! Бас та чинь баатар хүн байна шүү дээ?
- Тэр тухай ярих дээр хүрвэл бидний өвгөд дээдэс хал үзэж халуун чулуу долоосон хүмүүс байжээ. Тэгж тэ¬цэхгүй бол өөрсдөө сөнөх байсан юм чинь зүйн хэрэг юм даа !
- Та хоёр маань юу болоод ухаангүй яриа дэлгэж орхивоо? гэж Мери хажуунаас нь оролцов.
- Найзлаад амжсан байна. Танилцаад наад зах нь долоо хоног болсон улс шиг харагдана гэж Берт өдөв.
- Бид хоёр уу, аль хэдийний танил байхгүй юу . Бид хоёрыг нарт хорвоод мэндлээгүй байхад өвгөд дээдэс маань элчилгүй ээрэм талыг туулж явсан байна шүү дээ гэж Саксон өчив.
Гэтэл танайхан Калифоринд очихын тулд бусдаар төмөр зам тавиулаад бас бүх индиануудыг устгуулахыг хүлээж байж гэснээ Билл , Саксонд их дотно байгаагаа зориуд онцлох гэсэн шиг Мерид хандаж .
- Үгүй дээ! Саксон бид хоёр чинь эндхийн ууган иргэд , хэн хүн сонирхож асуувал ингэж л хэлээрэй гэв.
- Аа, мэдэхгүй гэж Мери нэлээд зэвүүн, дургүй нь хүрсэн янзтай мөчөөрхөөд.
- Эцэг минь Дорно муж улсуудад байх нь дээр гэж , Иргэний дайнд оролцохыг хүсэж байсан байна. Бөмбөрчин байж. Тэгээд сүүлд нь Калифорнид очжээ гэхэд Саксон ,
- Харин миний эцэг Иргэний дайнд оролцохоор буцаж ирсэн юм гэв.
- Минийх ч тэгсэн гэж Билл залгуулан хэлэв.
Тэр хоёр бие биенийг их л баяртайгаар харахыг бодохул энэ явдлаас улам дотно болсон хэрэг биз.
- Гэлээ ч гэсэн бүгд л үхээ биз дээ, юу үнэн үхэх үнэн гэдэг биз ? Хаана ч үхсэн өөрцгүй , байлдаанд үхсэн ч, бурханы газар мажийсан ч өөрцгүй . Мөн чанар нь адил, үгүй болсноос хойш ямар ялгаа байхав. Би бол эцэг маань дүүжлүүлж үхсэн байлаа ч тоохгүй . Мянган жилийн дараа хэн асуух юм ? Өвгөд дээдсээрээ гайхуулах гээд дэмий бөөн нажид! Миний эцэг тэр дайнаас хоёр жилийн дараа ертөнцөд мэндэлсэн болохоор үнэндээ оролцох ч бололцоогүй байж . Харин миний хоёр авга ах Геттисбургийн дэргэд алагдсан юм гэдэг шүү. За ер нь иймэрхүү юм яриад яах ч билээ гэж Берт баахан ёжлов.
- Нээрэн ч тийм дээ гэж Мери дэмжихэд Берт түүнийг дахин тэвэрлээ.
- Гэхдээ бид амьд явна. Үнэн , тийм ээ? Энэ бол хамгийн чухал . Үхэгсэд үхэсэд шүү дээ , үхсэн хэвээрээ л үлдэнэ , ингэж хэлээд толгойгоороо андгайлсан ч чадах байна!.
Мери, амы нь гараараа таглаж ийм аймшигтай юм ярилаа хэмээн загнахад наадхи нь харин алгы нь үнсээд беи рүү нь тэмүүлээ.
Зоогийн газар хүн олшрох тусам яга тавагны чимээ улам чанга чанга сонсдох болов. Дүнгэр дүнгэр ярилцах жигд хүнгэнэх чимээн дунд хааяа дуу аялах бүсгүйчүүдийн цангинасан дуу хадаж, мөн эр хүний гоц бүдүүн дуу ч хааяа ялгаран дуулдаж байв. Залуус голцуу найз эмэгтэй нартайгаа хөгжөөнтэй юм ярилцах тул тинхүү со¤он дуулдах ажээ. Халамцаж улаан зээрд болсон эрчүүл олон байна. Хажуугийн ширээний аль нэгтээ суух хүүхнүүдээс Биллийг дуудахад Саксонд хардах сэтгэл төрж хүүхнүүдэд нүүртэй хүн юм даа , хүүхнүүд эргүүлдэг юм байна гэж бодлоо.
- Яасан аймаар юм ! Яасан ичгүүргүй амьтад вэ ! Нэрээ боддог хүүхэн хүн ерөөс ингэхгүйдээ ! Үгүй ер сонсооч ! Мери зэвүүрхэн хэлэв.
Хүүхнүүдийн дотроос бараавтар царайтай , болцгор нэг охин ,
- Билл , Билл ! Чи намайг танихгүй байна гэж үү ? гэж хашигчлаа.
- Танилгүй яахав, таньж байна, хонгор минь гэж Билл зоригтой хэлээд их л дургүй байгаа бололтой ярвайхыг Саксон ажиглаад баярлав. Нөгөө хүүхэн
- Бүжиглэх үү ? гэхэд Билл,
- Магадгүй гээд Саксон руу шууд эргэлээ.
- Бид хуучин америк хүмүүс болохоор бие биенээ бараадаж явсан дээр байх аа ? Та юу гэж бодож байна ? Бидний улс ер цөөн болж шүү. Харь газрын есөн шидийн амьтдаар дүүрч гүйцлээ… гэх мэтээр Билл их л тайван нам дуугаар Саксонд толгойгоо ойртуулан ярьж байгаа нь нөгөө хүүхэнд би ийм хүнтэй гэдгээ мэдэгдэх гэснийх ажээ.
Өөдөөс нь харсан ширээнд суух нэг залуу Саксоноос нүд са«гахаа болив. Хувцасласан байдлы нь ажвал нэлээд болхи , бүдүүлэг, хамт сууга эр, эм хоёр нь ч мөн өөрцгүй тийм улс мэт хар гдлаа. Тэр залуугийн нүүр барайж нүд нь гялалзаад гэнэт.
- Өө та юу ? Хилэн шаахайт та наашаа суугаач гэж хашгирав.
Хажууд нь суугаа хүүхэн хүзүүгээр нь тэврэн аргадах боловч нөгөөдөх нь
- Хөөрхөн хүүхэн гэдэг чинь ёстой тэр дээ . Би очоод тэр муусайн шааруудаас салгаж аваад ирье гэж бавтнана.
- Махны гудамжны тархигүй амьтад байна гэж Мери нулимах шахан хэлэв.
Хүүхэн нь үзэн явах харцаар ширтэж буйг Саксон мэдлээ . Биллийг харвал нүднийх нь харцанд уур хилэнгийн оч бадарч цэнхэр нүд нь гойд сайхан , бодол дүүрэн харагдах бөгөөд өнгө нь янз янзаар хувирч, ёроолгүй гүнзгий далай мэт санагдав. Билл ярихаас дургүй нь хүрэв бололтой дуугаа хураав.
- Хэрүүл болгоод яахым ! Эргийн тэртээх талын хүмүүс юм тэгээд чамайг танихгүй байна гэж Берт хэлээд босон харайж тэдний ширээнд очоод нэг юм шивэгнээд буцаж ирэв. Нөгөө гурав нэгэн зэрэг Билл рүү эргэн харав. Саксонд юм хэлээд байсан нөгөө залуу суудлаасаа босоход хүүхэн нь явуулахгүй гэж гарнаас нь чангаах боловч мань эр гараа суга татаж аваад гуйвж дайвсар Биллийн дэргэд хүрч ирэв . Ханхар цээжтэй, догшин царайтай, ёозгүй чонон харцтай залуу юм. Омог нь нэлээд дарагдсан бололтой, гуйвчиж ирээд ширээг нь түшин зогссоноо,
- Та чинь Билл Робертс байсан юм бий ? Тийм бол ухархаас өөр домгүй …Уучлаарай … эмэгтэй хүн таних талаараа бас авьяастайд чинь бахархаж байна. Энэ талаар би мэргэшсэн хүн ! Таныг таньсангүй л дээ, тэрнээс биш нэг нүдээр ч харахгүй … Ойлгож байна уу ? Дахин өршөөл гуйя .. Гараа барих уу … гэж тэр хүн хэл ороолдуулан хэлэхэд Билл царай барайлган ,
- За тэр яах вэ , зүгээр . Иймэрхүү юм болсныг мартвал гүйцээ гээд хөмсөг зангидсанаа гары нь атгаад ширээнийх нь зүг яарамгүй боловч хүчтэй түлхэв.
Саксоны нүүр улай бутрана . Ёстой эр хүн юм даа . Өмөг түшиг болж чадах , найдаж болох хүн юм! Нэрийг нь сонсоод л ийм танхай этгээд хонь шиг номхон болдог байх нь!